تواضع در برابر چه كسانى رواست؟
فروتنى، در فرهنگ اسلام، تنها در برابر بزرگان دين، فرزانگان دانش، مؤمنان و پدر و مادر شايسته و پسنديده است؛ زيرا در اين گونه موارد تواضع با ذلت همراه نيست، امّا تواضع در مقابل مستكبران، فرومايگان و يا توانگران به خاطر ثروت و قدرت آنان زشت و نكوهيده است. زمانى كه تواضع، انگيزه و جهت غير الهى داشته باشد، شكل «ذلّت» به خود مى‌گيرد و سبب بى مقدار شدن ارزش‌هاى والاى انسانىِ شخص مى‌گردد.
به بيان امير مؤمنان عليه السلام:
«مَنْ اتى‌ غَنِيّاً فَتَواضَعَ لَهُ لِغِناهُ، ذَهَبَ ثُلْثادينِهِ» «١» هر كس نزد توانگرى رود و به خاطر ثروتش برايش فروتنى كند، دو سوّم دينش از ميان رفته است! چند نمونه از تواضع معصومين عليه السلام‌ رهبران معصوم عليه السلام كليه صفات انسانى از جمله تواضع را در حد اعلا دارا بودند، بطور مثال:
١- رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله، به گوسفندان علف مى‌داد و شيرشان را با دست خود مى‌دوشيد، كفش و لباسش را خود وصله مى‌زد، با خدمتكاران هم غذا مى‌شد، در آسيا كردن غلّه به خدمتگزار خود كمك مى‌كرد، نيازمندى‌هاى خانه را از بازار تهيه كرده، به خانه حمل مى‌كرد، با دارا و ندار، كوچك و بزرگ دست مى‌داد، در سلام كردن بر ديگران پيشى مى‌گرفت و دعوت مؤمنان را مى‌پذيرفت. «٢» ٢- پدر و پسرى از ياران امير مؤمنان صلى الله عليه و آله، مهمان آن حضرت شدند، ايشان به آنان احترام گذاشت و آنها را در بالاى مجلس جاى داد و خود پيش روى آنان نشست. سپس‌