انسانى كه در معرض ظلم قرار گرفته، بايد ابتدا خود در مقابله با آن و دفاع از حق خويش اقدام نمايد و در برابر ستمگر، نرمش و سازش نشان ندهد؛ در قرآن مجيد مى‌خوانيم:
«... لا تَظْلِموُنَ و لا تُظْلَموُنَ» «١» ستم نمى‌كنيد و ستم نمى‌كشيد.
بر اين اساس، هر مسلمانى كه مورد هجوم ظالم قرار مى‌گيرد، بايد در حدّ توان مقاومت كند، ديگران را به يارى خويش فراخواند يا از تيررس ستمگر فرار نمايد. «٢» ب- مقابله دولت با ستمگرى‌ دولتها موظّفند زمينه هر گونه ستمگرى و ستم پذيرى را در جامعه نابود كنند و به هيچ كس اجازه كمترين ستم را ندهند، ضرورت چنين اقدامى نياز به هيچ برهانى ندارد و مورد تأكيد خردمندان است. حضرت امير در مقام خلافت با صلابت و تأكيد مى‌فرمايد:
«... وَ ايْمُ اللَّهِ لَانْصَحَنَّ لِلْخَصْمِ وَ لَانْصِفَنَّ لِلْمَظْلوُمِ» «٣» به خدا سوگند، براى دشمن خيرخواهى كرده، داد مظلوم را خواهم ستاند.
اصلى ترين ك اخلاق فرماندهى و مديريت ١٣٣ مشكل گشايى‌ ار حكومت علوى اقامه عدالت- در همه ابعاد آن- و ستيز با ستم بود؛ ابن عباس مى‌گويد: اميرمؤمنان صلوات الله عليه، هنگام عزيمت به جنگ جمل، در محلى به نام «ذى قار» نشسته و كفش خود را وصله مى‌زد، از من پرسيد: قيمت اين كفش چقدر است؟
گفتم: هيچ ارزشى ندارد، فرمود:
«وَاللَّهِ لَهِىَ احَبُّ الَىَّ مِنْ امْرَتِكُمْ الَّا انْ اقيمَ حَقَّاً اوْ ادْفَعَ باطِلًا» «٤» به خدا سوگند، اين كفش بى ارزش، از حكومت بر شما نزد من باارزشتر است، مگر اينكه‌