بررسى مبانى بيمه در اسلام - برهانیان، عبدالحسین؛ تقیی - الصفحة ١٠٠ - ٢-٤ مسئولیت همگانی یا تکافل اجتماعی

او مجموعه‌اى از ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها مى‌باشد به گونه‌اى كه با پيروى از ارزش‌ها و به فعليت درآوردن زمينه‌هاى فطرى و الهى خويش مى‌تواند به كمال برسد و اشرف مخلوقات گردد يا با پيروى از ضدارزش‌ها از حيوانات نيز پست‌تر شود. [١]

او جانشين خدا در روى زمين است، طبيعت را با ثروتها و بركات و نعمتهايى كه در دسترس او قرار دارد امانت و عطاى الهى مى‌داند و به همنوعان خويش برادر وار مى‌نگرد و در حقيقت قبول خلافت الهى نموده و مسئوليت جانشينى خدا را پذيرا شده است. [٢]

٣- ٢. مسئوليت فردى و اجتماعى انسان‌

همان گونه كه انسان مختار است، داراى مسئوليت اجتماعى نيز هست و اين دو لازم و ملزوم يكديگرند. اين مسئوليت متناسب با اختيار، در حد توان و استطاعت است. طبق مفاد برخى از آيات قرآن، انسانها نسبت به انجام كارهاى خير و شر [٣] و چشم و گوش و دل خود [٤] (مسئوليت فردى) و در قبال مبارزه با ظالمان و كمك رسانيدن به مظلوم [٥] و يارى رسانيدن به يكديگر [٦] (مسئوليت اجتماعى) مورد سؤال خواهند بود.

٤- ٢. مسئوليت همگانى يا تكافل اجتماعى‌

همه انسان‌ها از يك مرد و زن آفريده شده‌اند [٧] و همان طور كه برادران تنى نسبت به يكديگر

[١] محمد زاهدِی ،اصل مقدمه اِی بر خدمات اجتماعِی در اسلام ص ٢٧

[٢] سِید محمد باقر صدر، انسان مسئول و تارِیخ ساز بنِیاد قرآن ص ٦٠٦١( ما بار امانت را بر آسمانها و زمِین و کوه ها عرضه داشتِیم ولِی از برداشتن آن سرباز زدند و از آن هراسناک شدند ولِی انسان آن را گرفت و به راستِی که او ستمگرِی نادان بود)، احزاب (٣٣)، آِیه ٧٢

[٣] زلزال (٩٩)، آِیه ٨-٧

[٤] اسراء (١٧)، آِیه ٣٦

[٥] نساء (٤)، آِیه ٧٥

[٦] صافات (٣٧)، آِیه ٢٥ - ٢٢

[٧] مثل الأخوَيْنِ مِثْل اليَدَيْنِ، تَغْسِلُ أحَدُهُمَا الأخرى (نهج الفصاحه، حديث (٢٧٣٤)