احکام مالی - حسینی فاضل، مرتضی - الصفحة ٦٢ - سال خمسی
آيا سرمايه جزء مؤونه است؟
* سرمايه اگر از درآمد كسب و حقوق تهيه شده باشد، جزء مؤونه نيست و خمس دارد. [١]
* اگر سرمايهاى كه تهيه كرده به گونهاى باشد كه در صورت پرداخت خمس آن نتواند با بقيه آن مؤونه خود را تحصيل كند و يا مجبور است به كارى دست بزند كه در شأن او نيست، خمس ندارد. [٢]
* زمين زراعتى و ابزار كشاورزى در حكم سرمايه است و خمس دارد. [٣]
سال خمسى
تاجر و كاسب و صنعتگر و مانند اينها از وقتى كه شروع به كاسبى مىكنند، يك سال كه بگذرد بايد خمس آنچه را كه از خرج سالشان زياد مىآيد، بدهند. [٤]
سؤال: آيا سال خمس بايد سال شمسى باشد يا قمرى؟
جواب: سال را شمسى قرار دهيد اگر چه قمرى هم مانع ندارد.»
مبدأ سال خمسى
١- كسى كه شغلش كاسبى است:
الف) درآمد تدريجى دارد، مبدأ سال روز شروع كاسبى است.
ب) كارمند و ... وقتى كه اولين حقوق خود را مىگيرد.
ج) كشاورز و باغدار هنگام جمع آورى محصول. [٦]
٢- كسى كه شغلش كاسبى نيست، اگر اتفاقاً معاملهاى كند و منفعتى ببرد، بعد از آنكه يك سال از موقعى كه فايده برده بگذرد، بايد خمس مقدارى را كه از خرج سالش زياد آمده بدهد. [٧]
١. ر.ک. تحرِیر الوسِیله، ج ١، ص ٣٥٨، م ١٣، استفتائات، ج ١، ص ٣٤٩، س ١٥.
٢. ر.ک. تحرِیر الوسِیله، ج ١، ص ٣٥٨، م ١٣، و استفتائات، ج ١، ص ٣٥٥، س ٣٥.
٣. استفتائات، ج ١، ص ٣٤٩، س ١٢.
٤. توضِیح المسائل، م ١٧٦٥.
٥. استفتائات، ج ١، ص ٣٩٢، س ١٣٩.
٦. همان، ٣٨٩، ص ١٣٥.
٧. توضِیح المسائل، م ١٧٦٥.