احکام مالی - حسینی فاضل، مرتضی - الصفحة ٤٩ - شرایط صحت ضمان
درس پنجم
ضمان، غصب و بيت المال
ضمان، متعهّد شدن به مالى است كه در ذمّه شخصى براى ديگرى ثابت مىباشد. [١]
مثلًا حسن صد تومان به محمّد بدهكار است. على متعهد مىشود صد تومان بدهى او را به محمد بپردازد.
شرايط صحّت ضمان
امور زير در صحت ضمان شرط مىباشد:
١. منجّز و قطعى بودن بنابر احتياط واجب. پس اگر ضامن شدنِ خودش را بر چيزى مشروط كند، مثل اينكه بگويد: «من ضامن مىشوم، اگر پدرم اجازه دهد ...»، باطل مىباشد.
٢. دَينى را كه ضامن مىشود در ذمّه بدهكار ثابت باشد،- خواه مستقر باشد، مانند قرض و ثمن و مثمن در بيعى كه خيار فسخ ندارد، يا متزلزل. مانند يكى از دو عوض در بيعى كه داراى خيار فسخ است- پس اگر بگويد: به فلانى قرض بده و من ضامن هستم، صحيح نيست.
٣- دَين، بدهكار و طلبكار مشخص باشند. يعنى مبهم و مردّد نباشند پس ضمان يكى از دو دَيْن صحيح نيست. اگر چه بدهكار و طلبكار معيّن باشند و همچنين ضمان براى يكى از دو بدهكار صحيح نيست اگر چه طلبكار معين باشد يا ضمان براى يكى از دو طلبكار صحيح نيست اگر چه بدهكار معين باشد. [٢]
١. تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٢٥.
٢. همان، م ٢.