تاريخ روابط خارجى معاصر ايران - نظرپور، مهدی - الصفحة ١٦٦
تلاشهاى «مصدق» در مقابل تهديدها و توطئههاى انگلستان ايستادند و مراحل ملّى شدن را يكى پس از ديگرى طى كردند؛ آنها از تهديدهاى نظامى و سياسى انگلستان هراسى به دل راه نداده، با تحمّل سختيها و مشكلات فراوانى كه در نتيجه تحريم نفت اير تاريخ روابط خارجى معاصر ايران ١٧٩ آمريكا و كنسرسيوم نفت ايران ص : ١٧٨ ان و فشارهاى اقتصادى انگلستان به وجود آمده بود، قاطعانه راه خودرا ادامه دادند.
پايان موفّقيت آميز مسأله «خلع يد» از شركت نفت ايران وانگليس از يك سو و عدم پذيرش رأى تأمينى ديوان لاهه از سوى ديگر، باعث مشكلات بيشترى براى انگلستان شد. به همين دليل «هارى ترومن» رئيس جمهور آمريكا يك بار ديگر بين ايران و انگلستان وساطت كرد و هيأتى را به سرپرستى «هارى ترومَن» مشاور خود به تهران فرستاد. وى ضمن ديدار با آيتاللّه كاشانى و دكتر مصدق با پيشنهادهاى ايران به لندن بازگشت دولت انگلستان براى بررسى پيشنهادهاى ايران، مهرداد سلطنتى و وزير مشاور خود به نام «استوكس» را به ايران اعزام كرد. وى ضمن ديدار و مذاكره با مقامهاى ايرانى يك طرح هشت مادهاى تهيه كرد، ولى چون طرح او مخالف قانون ملّى شدن نفت بود، مورد پذيرش ايران قرار نگرفت و او با شكست مأموريتش به لندن بازگشت. به دنبال شكست اين مأموريت، دولت ايران، باقى «١» مانده كاركنان انگليسى شركت نفت را از ايران اخراج كرد و روابط دو كشور تيره تر شد. «٢» شكايت انگلستان به شوراى امنيت سازمان ملل دولت انگلستان كه از راههاى سياسى و ديپلماتيك نتيجهاى نگرفته بود وتهديدات و ارعابهاى او هم خدشهاى در اراده مردم مسلمان ايران وارد نكرده بود و در عوض با اخراج باقى مانده كاركنان خود نيز رو به رو شده بود از ايران به شوراى امنيت سازمان ملل متّحد شكايت كرد.