مستعمراتى خود قرار دهند. نتيجه چنين سياستهاى استعمارى اين شد كه پادشاهان و درباريان بى تدبير ايران گاه به گاه با هر يك از قدرتهاى فوق وارد مذاكرده شده، عهدنامه، پيمان نامه يا قراردادهاى تحميلى و يكطرفه‌اى امضا كرده و با ديگرى وارد جنگ يا رقابت سياسى شوند. به همين دليل تاريخ روابط خارجى دويست ساله ايران با كشورهاى بزرگ اروپايى و همسايه داراى فراز و نشيبهاى فراوان و مملو از پيمانهايى است كه هر يك از كشورهاى مذكور به ايران تحميل كرده‌اند، يا قسمتهايى از خاك ايران را از پيكره آن جدا كرده و يا اين كه از طريق امتيازهاى يكطرفه، منابع طبيعى و خدادادى آن را به غارت برده‌اند.
آشنايى با تاريخ روابط خارجى ايران قبل از انقلاب، براى عموم و بويژه نيروهاى سپاه كه از متن انقلاب برخاسته و حفاظت از آن و دستاوردهايش را به عهده دارند، اين فايده را دارد كه علاوه بر آشنايى با هدفهاى استعمارى كشورهاى بيگانه نسبت به ايران، با انواع و اقسام حيله‌ها، نيرنگها و توطئه هاى آنها آشنا مى‌شوند. همچنين با انواع و اقسام قراردادها و امتيازهاى تحميلى و يكجانبه آشنا شده، چگونگى جدايى قسمتهاى بزرگى از ايران و غارت منابع بيت المال كشورمان و رقابت بر سر اين چپاول را نيز ياد مى‌گيرند. علاوه بر موارد مذكور، نيروهاى انقلابى سپاه به نقش و نفوذ عوامل بيگانه در هدايت سياست خارجى قبل از انقلاب و نفوذ نامشروع آنها در دستگاههاى سياستگذارى و تصميم گيرى پى برده تا در آينده از تكرار چنين حوادثى جلوگيرى نمايند.
در قسمت دوم اين دوره نيز كه مربوط به سياست خارجى جمهورى اسلامى ايران است، ضمن آموزش اصول و هدفهاى سياست خارجى نظام جمهورى اسلامى ايران نسبت به دولتها، سازمانهاى بين المللى و نهضتهاى آزاديبخش، به كم و كيف و تفاوتهاى اساسى آن با سياست خارجى قبل از انقلاب هم پى خواهند برد.
دوره تاريخ روابط خارجى ايران، روابط ديپلماسى كشورمان با ساير كشورهاى دنيا را در دويست سال اخير در بر مى‌گيرد. بخش اوّل اين دوره با سلطنت قاجاريه شروع شده، و با سلطنت رضاخان، به پايان مى‌رسد. در قسمت دوم به تاريخ روابط خارجى ايران در