زندان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٨
در ضمن عفو به دو صورت جريان مىيابد:
١- بدون فاصله بعد از ارتكاب عمل مجرمانه باتوقيف تعقيب.
٢- بعد از صدور حكم محكوميت جزايى.
در اسلام نيز يكى ازعوامل پايانى احكام كيفرى وبيرون آمدن از زندان، عفو رهبروحاكم اسلامى است. در جرائم تعزيرى وهمچنين در مواردى ازجرائم حدود (كه مقدار آن درشرع مشخص شده) مانند آنجا كه مجرم خودش به جرم اقرار واعتراف كند. وسپس توبه نمايد، حاكم مسلمين باحفظ مصالح فردى واجتماعى او راعفو مىكند. «١» حتى جمعى از علماء بزرگ مىفرمايند در صورت مصلحت، حاكم اسلامى مىتواند باوجود اثبات جرم به وسيله شهادت (بيّنه) هم مجرم را ببخشد يا مجازات نمايد. «٢» البته عفو وبخشش حاكم اسلامى نسبت به حق اللّه مىباشد ودر مواردى كه حق غالب براى مردم وافراد (مانند حد قذف ونسبت نامشروع زنا وغيره به كسى دادن) بايد صاحب حق نيز به بخشد تا كيفر ساقط گردد.
درمواردى عفو وچشم پوشى از لغزشها غير از روش وشيوه پيامبر صلى الله عليه وآله وائمه (ع) آيات فراوانى داريم كه به ذكر برخى ازآنها اكتفاء مىكنيم:
«فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اصْفَحْ انَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ» «٣» اى پيامبر ازآنان در گذر وخطاهايشان راناديده بگير زيرا خداوند نيكوكاران رادوست زندان ٩٠ مخارج زندان وزندانى ص : ٧٩