زندان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣١
واز پيامبر (ص) نقل شده:
«كسى كه خشم خود را فرو برد در صورتى كه قدرت انتقام خشم داشته باشد، خداوند به او پاداش شهيد عطا فرمايد.» «١» ونيز پيامبر اكرم (ص) اين ده فايده را براى حلم شمرده كه هريك رابحثى مفصل نياز است:
١- رفتار زيبا (نسبت به خود وزير دستان). ٢- هم نشينى بانيكان. ٣- سرباززدن از پستى. ٤- به فرومايگى تن ندادن. ٥- عشق به نيكى. ٦- به درجات رفيع انسانى نزديك شدن. ٧- گذشت. ٨- مدارا. ٩- احسان. ١٠- سكوت، كه همه از چشمه سار حلم جارى مىشود.
كاربرد حلم شكوه اين فضيلت اخلاقى، وقتى است كه در محل و مدار خود طلوع كند وگر نه به صفتى ناپسند تبديل مىگردد. مثلًا سستىها وسهلانگاريها، زبونىها، قاطعيت وسرعت عمل نداشتن در كارها ونداشتن خشونت در جاى خود اينها ضعف ونادانى است نه حلم و بردبارى مؤمن بايد بافطانت وزيركى اين موارد را تشخيص دهد.
جايى كه كار به اعتصاب، درگيرى، خسارت، فرار، لو رفتن اطلاعات، سوءاستفاده افراد فاسد ومنحرف، بىحيثيت شدن نظام وشخصيتهاى اسلامى، و ... كشيده مىشود جاى بردبارى ونظاره گر بودن نيست شايد اينكه در روايات واژه حلم غالباً با علم همراه است (غير از تأثير هر يك در ديگرى) بيانگر اين نكته باشد. كه دانش وبينش كافى لازم است تامورد به كارگيرى حلم را تشخيص دهند. پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله مىفرمايد:
«ماجُمِعَ مِنْ شَيْئىٍ افْضَلُ مِنْ حِلْمٍ الى عِلْمٍ» «٢»