شگفتي‌هاى آفرينش (ترجمه توحيد مفضل) - ميرزايي، نجفعلي - الصفحة ٣٤ - ٩ - شرحها و ترجمههاى توحيد مفضل

داده شده و بيش از بيست هزار بيت است.»[١] ٢- شرح فارسى «مولى فاضل فخر الدين ما وراء النهرى»[٢] ٣- مرحوم مجلسى- رضوان اللَّه عليه- هنگام روايت اين حديث بلند در «بحار الانوار» بسيارى از كلمات و عبارات آن را شرح كرده‌اند.[٣] ٤- آقاى «كاظم مظفر» نيز كوشيده‌اند كه كتاب را تحقيق كنند و با افزودن مقدمه‌اى مفيد و پاورقيهايى سودمند تا حدودى در كار خود موفق بوده‌اند[٤] ٥- «اسماعيل بن حسين تبريزى»، با تخلّص «تائب» و مشهور به «مسأله‌گو»، تمام كتاب توحيد مفضّل را در دو هزار بيت به شعر در آورده است.[٥] ٦- ترجمه «علّامه محمد باقر مجلسى»، صاحب «بحار الانوار». اين ترجمه در عين پر فايده بودن آن و گذشته از آنكه مترجم جليل القدر، در جاى جاى كتاب با عنوان «مترجم گويد» نكات سودمندى را ذكر كرده است و ليكن در بسيارى از جاهاى ديگر، سخنان سودمندى از خود اضافه كرده‌اند و با سخنان امام- عليه السّلام- آميخته شده؛ به عبارت ديگر: مى‌توان ترجمه مرحوم مجلسى را شرحى مختصر و «مزجى» دانست كه باز شناختن سخنان شارح و متن، تنها با مقابله با اصل ممكن است.[٦]

[١]« الذريعة الى تصانيف الشيعة»، ج ٤، ص ٤٨٢.

[٢] همان مأخذ، ج ٤، ص ٤٨٢.

[٣]« بحار الانوار»، ج ٣، ص ٥٧ و ١٥٢.

[٤]« توحيد المفضل»، مكتبة الداورى، ج سوم، با مقدمه و پاورقى آقاى كاظم مظفر.

[٥]« الذريعة الى تصانيف الشيعة»، ج ٤، ص ٢٨٨.

[٦] نگارنده، نسخه خطى اين ترجمه را نديده و قضاوتهاى او تنها بر اساس چند نسخه چاپى پر غلط است، چه بسا مرحوم مجلسى در نسخه اصلى همه جا سخن و توضيح خود را از اصل جدا كرده باشد. رضوان اللَّه عليه و اسكنه اللَّه فسيح جناته.