٤. دانشگاه‌ها نه تنها مراكزى براى تهذيب و تعليم جوانان مى‌باشد، بلكه لازم است جوانان به گونه‌اى تربيت شوند كه از خارج بريده و مستقل در راه اسلام و كشورشان خدمت كنند؛[١] يعنى همه رشته‌هاى علمى و تخصّصى و هم تهذيب اخلاق و هم عمل و پاى‌بندى بدان را تقويت كنند.[٢] ٥. دانشگاه بايد متحوّل شود[٣] و به خدا روى آورد و به معنويّت بپردازد و درس‌ها را براى خدا بخواند؛[٤] زيرا ملاك ارزش در لسان انبيا و اوليا علم و تقوا است.[٥] ٦. ترقّى مملكت به دانشگاه است.[٦]

امام قدس سره تأكيد مى‌كرد كه در مراكز علمى، علوم معنوى از قبيل: علم اخلاق، تهذيب نفس و سير و سلوك الى‌اللّه تدريس شود، ايشان مى‌فرمود: «پروردگار متعال به چنين علومى اهتمام داشته و انبيا را جهت ترويج آنها مبعوث داشته است».[٧]

درجه اهمّيّت اخلاق را مى‌توان از اين نكته به دست آورد كه پيامبر خاتم صلى الله عليه و آله هدف اصلى بعثت خود را «اكمال مكارم اخلاق» دانسته‌اند: «بعثت لاتمّم مكارم الاخلاق‌».

ره توشه سفر آخرت «اخلاق كريمه است».[٨] براين اساس، شيخ انصارى كه از حيث مراتب علمى بى‌همتا بود، همواره در محضر استاد اخلاق خود زانوى ادب بر زمين مى‌نهاد و به شاگردى مى‌پرداخت.[٩]

ب. پيشرفت تمدّن و مبارزه با تمدّن صادراتى‌

يكى از اهداف مهمّ تربيت بشر، كمك به پيشرفت تمدّن است. امام قدس سره همواره خاطرنشان مى‌كرد كه:

ما با تمدّن مخالف نيستيم، با تمدّن صادراتى مخالفيم.[١٠]

[١]. همان، ج ١٩، ص ١٤٢، ١٨٧، ١٩٣، ٢١١ و ٢٥٦.

[٢]. همان.

[٣]. همان.

[٤]. همان.

[٥]. همان، ج ١٧، ص ١٢٨.

[٦]. همان، ج ١، ص ١٨.

[٧]. امام خمينى، مبارزه با نفس، ص ٣٢.

[٨]. امام خمينى، چهل حديث، ح ٢٩، ص ٥١٢.

[٩]. مبارزه با نفس، ص ٣٢.

[١٠]. صحيفه‌نور، ج ١١، ص ٤.