علم در برابر جهل، شكّ و علوم غيرتجربى به كار مى‌رود و ليكن امروزه كاربرد سوم، از شهرت بيشترى برخوردار است.[١] امام راحل همواره علم همراه با ايمان را تبليغ مى‌كرد. ايشان در وصيّت‌نامه سياسى- الهى خويش مى‌نويسد:

البتّه در رشته‌هاى ديگر علوم به مناسبت احتياجات كشور و اسلام برنامه‌هايى تهيّه خواهد شد و رجالى در آن رشته، تربيت بايد شود.[٢] ما روحانيون با دانشگاهى‌ها يك مسير داريم و مسئوليت اين دو طايفه از طوايف ديگر بيشتر است، چنانكه شغلشان شريف‌تر است.

دين (وحى الهى) قدر علم و دانش را عظيم مى‌دارد و با ديده احترام به آن مى‌نگرد، چنانكه علم نيز، بشر را به سوى دين رهنمون مى‌شود و عظمت حقايق دينى را پيش چشم آدميان مى‌نهد. هم‌چنين دين و علم، هر دو، از ابزار جهان‌شناسى و در خدمت بشرند.

ب. دين و جهان‌شناسى‌

ادراكات حسّى (اعمّ از مسلّح و غير مسلّح) در جهان‌شناسى مورد توجه دين است. در قرآن از حواسّ پنج گانه در موارد متعدّد سخن به ميان آمده و مورد تمجيد قرار گرفته است. ادراكات عقلى نيز مورد توجّه اكيد اسلام است. عقل در اسلام، «پيغمبر باطنى» به حساب آمده است؛ بنابراين، جهان‌شناسى تجربى و عقلى به‌سان ادراكات شهودى و حضورى، در صورت واقع‌نمايى مورد تأييد دين است. روش تجربى، عقلى و شهودى در جهان‌شناسى را نيز

[١]. انّمايخشى‌اللّه من عباده العلماء.( فاطر/ ٢٨)

[٢]. وصيّت‌نامه، ص ٢١، سطر ١٧- ١٦.