درسهايى از وصيت نامه امام خمينى( ره) - شفيعى مازندرانى، محمد - الصفحة ١٣٧

«ابن‌سينا» ها، «زكريّاى رازى» ها و هزاران انديشمند ديگر كه از دامن قرآن برخاسته‌اند، گواه براين مدّعا است.

قابل ذكر است كه دانش در عرصه ديانت بهتر مى‌تواند به وظيفه واقعى خود كه همان سعادت آفرينى و حمايت از بشر است عمل كند و بديهى است كه دانشمند ناپرهيزگار از هر موجودى خطرناك‌تر است و به همين دليل سوره «علق» با يادآورى دو خصيصه «دانش» و «دين» آغاز شده است؛ قرائت، سمبل علم آموزى است كه با نام «ربّ» همراه است: (اقرأ بسم ربّك الذّى خلق)

ه. راز پيشرفت دانش ميان مسلمانان‌

اهميت علم در نگاه دين‌

در نگاه دين به ويژه اسلام، علم مورد توجّه و داراى ارج و احترام ويژه است. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة».[١]

اين سخن اطلاق دارد و شامل همه گونه علوم و فنون (نظرى، عملى، انسانى و ...) مى‌شود.

البتّه حديث «اطلبوا العلم ولو بالصّين‌» تعميم دانش و گسترش دامنه مورد نظر واژه «علم» را بيشتر بازگو مى‌كند؛ چنانكه: حديث «العلم علمان. علم الأديان و علم الأبدان»[٢] گوياى آن است.

پيامبر صلى الله عليه و آله هم‌چنين فرمودند:

افضل الأعمال ثلاثة: طالب العلم حبيب‌اللّه و الغازى ولىّ‌الله و الكاسب من يده خليل اللّه.[٣]

اينك توجّه اسلام به علم و دانش‌اندوزى را در نكات زير پى‌مى‌گيريم:

١. در مكتبى كه مداد و نوشتار انديشمندان برتر از خون ارزشمند شهيدان به حساب مى‌آيد، چگونه علوم مختلف در پرتو آن، تعالى لازم خود را به دست نياورده؟ اين سخن رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه فرمودند:

اذا كان يوم القيامة يوزّن مداد العلماء دماء الشهداء فيرجّح مداد العلماء على دماء الشهداء.[٤]

٢. در مكتبى كه واژه‌هايى چون «علم». «فقه»، «فكر»، «عقل»، «لُبّ»، «تفكر»، «تعقّل»، «تفقّه» و ... به‌عنوان برترين واژه‌ها در اساسى‌ترين كتابش (قرآن) دلربايى مى‌كند، چگونه‌

[١]. سفينةالبحار، مادّه« علم».

[٢]. همان.

[٣]. مشكينى، على، مواعظ العدديه، باب ثلاثيات.

[٤]. تفسير نورالثقلين، ج ٣، ص ٣٩٨؛ بحارالانوار، ج ٢، ص ١٦.