ترمذى، نسائى، احمد بن حنبل و كسانى كه بر صحيح مسلم و بخارى شرح نگاشتند، چنين شيوه اى در پيش گرفته اند و بخارى، احاديث ياد شده را در صحيح خود آورده با اين تفاوت كه آنها را در عنوانهاى ديگرى نگاشته است.[١]

٢- مبناى فتواى علمايى‌كه حكم به عدم جواز دادند، بر اساس تأويلهايى است كه از روايات مى كنند، نه آنچه از ظاهر احاديث به دست مى آيد.

٣- روايات صحاح تصريح مى كنند كه علّت جواز جمع اين است كه مبادا كسى از امّت در مشقّت و سختى واقع شود و اين بدان معناست كه تشريع و جعل اين مسأله به خاطر توسعه و آسان گيرى مطلق است و جدا خواندن نمازها سبب سختى بر امّت خواهد شد.

افزون بر اين، احاديثى كه درباره جمع خواندن نماز در سفر آمده به سفر اختصاص ندارد، چون كه علّت آن به صورت مطلق آمده و ربطى به حالت سفر ندارد. همچنين به باران، و بيمارى، گل و لاى و يا ترس و وحشت ارتباطى ندارد بلكه نظير عامّى است كه در خاص به كار مى رود؛ بنابر اين، به وسيله آن، تخصيص داده نمى شود بلكه بر همه موارد مشابه جارى است.[٢]

٤- علمايى كه جمع دو نماز در وطن را جايز مى دانند.

نووى مى گويد:

[١] - شبهاى پيشاور: ٣٨.

[٢] - مسائل فقيه، شرف الدين: ٢٢.