سپس ادامه مى دهد: ابن عبّاس به مردمى كه فرياد نماز! نماز! را سر مى دادند، اعتنايى نورزيد و به حديث نبوى (ع) استدلال نمود و تأخير نماز مغرب خود را تا وقت نماز عشا و جمع هر دو نماز در وقت عشا را به آن حديث مستند كرد و ابو هريره نيز عمل او را مورد تصديق قرار داد، همه اينها نشانگر پوچى اين تأويل است».[١]

ابن عبد البرّ، خطابى و ديگران، در ردّ اين تأويل گفته اند:

«جمع دو نماز اجازه داده شده است. آنان تأويل اين كه جمع نمازها شكلى و ظاهرى باشد را چنين رد نموده اند: به فرض كه اجازه صورى باشد، چنين اجازه اى از به جاى آوردن هر نماز در وقت مخصوص خود، دشوارتر خواهد شد؛ چون شناخت اوّل و آخر وقت، براى بسيارى از خواص مشكل است تا چه برسد به توده مردم.

و اضافه كرده اند:

«روشن ترين دليل بر اين كه جمع دو نماز اجازه داده شده روايتى است كه ابن عبّاس نقل كرده است:

«أراد أن لا يحرج أحداً من أمَّته».

همچنين گفته اند:

[١] - صحيح مسلم بشرح النووى: ٥/ ٢١٧، كتاب المسافر باب جواز الجمع بين الصلاتين فى السفر.