عشا به اندازه خواندن آن تا نيمه شب مى باشد و وقت مشترك، زمان بين اين دو مى باشد؛ بنابر اين، در نظر ما جايى براى معناى جمع نيست و امّا نزد كسانى كه مى گويند: براى هر كدام از نمازهاى ظهر و عصر و مغرب و عشا وقت خاصّى است، اين معنا تحقّق مى يابد».[١].

ب: حكم جمع وعلل مجوّز آن از نظر مذاهب اهل سنّت‌

بعد از اين‌كه به تفصيل، وقت مخصوص و مشترك هر يك از نمازهاى پنجگانه را دانستيم، اكنون اين سؤال مطرح است كه حكم شرعى دو نماز چيست؟

همه مذاهب اسلامى، اتّفاق نظر دارند كه مى توان نمازهاى ظهر و عصر را در عرفه و مغرب و عشا را در مزدلفه با هم خواند.

مذاهب: مالكى، شافعى و حنبلى به استثناى حنفى ها معتقدند با وجود عذرى مانند: بارش باران، گل ولاى و يا بيمارى، ترس و ... جايز است دو نماز را باهم خواند، ولى فقهاى مذاهب سه گانه ياد شده در جواز جمع نماز در سفر، اختلاف نظر دارند.

شافعى ها معتقدند علل جمع بين نمازها عبارتند از: سفر، بيمارى، باران و گل در شبهاى تاريك آخر ماه و زمانى كه حاجى در عرفه‌

[١] - تذكرة الفقهاء، علامه حلّى: ٢/ ٣٦٥، كتاب الصلاة، اوقات الصلاة، البحث السادس فى الجمع.