تجارت در آينده: درآمدى بر سازمان تجارت جهانى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٥٢ - پرسش و پاسخ اعلاميه استقلال
كشورهاى در حال توسعه، تنه استفاده كنندگان از داراييهاى فكرى خارجى نيستند، بلكه خود نيز توليدكننده اين نوع داراييها محسوب مىشوند و مىتوانند از حمايت از داراييهاى فكرى منتفع شوند. بسيارى از كشورها قبل از پايان دور اروگوئه، رژيم حمايت از داراييهاى فكرى را مطرح مىكردند. همچنين بنا به ماهيت مذاكرات سازمان تجارت جهانى- گات- از كليه شركتكنندگان انتظار مشاركت مىرود. هر كشورى با اعطاى امتياز در بخشهايى از مذاكرات در پى دستسرسى به خواستههاى خود در بخشهاى ديگر است. كشورهاى در حال توسعه از مذاكرات حمايت از داراييهاى فكرى استقبال نكردند، اما پذيرش آن از سوى اين كشورها در موفقيت مذاكرات دور اروگوئه و تأسيس سازمان تجارت جهانى بسيار مهم بود. بسيارى از آنها از اعضاى اين سازمان هستند و يا در حال پيوستن به آن مىباشند.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانى[١]، ميليونها نفر در كشورهاى در حال توسعه به دليل قيمتهاى بالاتر داروهاى انحصارى جديد (واكسنهاى داراى حمايت داراييهاى فكرى) خواهند مرد. برخى انتقادات حاكى از اين است كه موافقتنامه حمايت از داراييهاى فكرى، نابرابرى بين كشورها را در مراحل مختلف توسعه افزايش مىدهد و توسعه بيوتكنولوژى نيز اين عدم تساوى را بيشتر مىكند. آيا اين موضوع براى سازمان تجارت جهانى نگرانكننده است؟
موافقتنامه جنبههاى تجارى حقوق دارايى فكرى(TRIPS) به تنهايى تأثير عمدهاى ندارد؛ زيرا هماكنون حمايت از حق اختراع دارويى در اكثر كشورها به صورت استاندارد بوده و بنابراين فقط تعداد اندكى از داروهاى مورد نياز تحت تأثير موافقتنامه مزبور هستند. اين موافقتنامه به كشورها امكان مىدهد تا بتوانند در مقابل سوء استفاده از حق اختراع عكس العمل نشان دهند و امتياز انحصارى كشاورزان بذركار، قابل حذف نيست. اكثر كشورهاى در حال توسعه هماكنون از حق اختراع محصولات دارويى حمايت مىكنند. در حال حاضر (١٩٩٩) يازده عضو سازمان تجارت جهانى اعلام كردهاند كه هنوز فاقد مقررات قانونى در اين زمينه هستند. تعدادى از اين كشورها تصميم گرفتهاند اين مقررات حمايتى را سريعتر از زمان در نظر گرفته شده در مواقتنامه وضع
[١] (*)World Health Organization (WHO )