عقايد (وظايف عملى و وظايف متقابل) براى همه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩١

و اگر مراد از زنده در جمله دوم مثلًا صحت و راحت باشد منافاتى بين آن دو جمله نخواهد. گ‌

٣- وحدت مكان و لذا تناقض بين اين كه احمد در كره زمين زنده باشد و در مريخ زنده نباشد وجود ندارد.

٤- وحدت جزء و كل، اگر بگوييم كل احمد زنده است و جزء احمد (پوست نازك لب و پاه و يا نازه انگشت او زنده نيست تناقضى در كار نخواهد بود و يا مى‌گوييم چراغ مى‌سوزد و نمى‌سوزد، يعنى فتيله چراغ مى‌سوزد و نه شيشه آن، وحدت جزء و كل در هر دو قضيه يكى باشد تا تناقض تحقق يابد.

٥- وحدت اضافه اگر بگوييم احمد نسبت به روح خود زنده است و نسبت به بدن خود مرده تناقض وجود ندارد، زيد نسبت به اطاق خود حركت ندارد، ولى نسبت به كره زمين حركت دارد و تناقض نيست چون وحدت اضافه محقق نشده است.

٦- وحدت شرط، اگر شرط دو شدت تناقض از بين مى‌رود احمد زنده است اگر غرق نشده باشد زنده نيست اگر غرق شده باشد.

٧- قوت و فعل، تخم مرغ تخم است بالفعل تخم مرغ جوجه است بالقوه ولى اگر بگوييم تخم مرغ بالفعل هم تخم است و هم جوجه تناقض است، و يا اگر بگوييم تخم بالقوه هم تخم است و هم جوجه باز هم غلط است زيرا تخم بالفعل تخم است نه بالقوه.

٨- وحدت زمان مى‌گوييم باران مى‌بارد و باران نمى‌بارد اگر دو زمان باشد تناقض نيست زيرا ممكن است تا دقيقه يا ثانيه دهم باران‌