موسوعة الإمام الخميني 47 (سرّ الصلوة) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٦ - مقدمه آيت اللّه جوادى آملى

شهود مقصود ممتنع مى‌باشد. بنابراين، نماز حقيقى آن است كه واجد اين حقيقت، كه همان «سرّ صلاة» است، باشد. و براى نيل به اين هدف، احكام و شرايط و نيز آداب و سُنَنى وضع شده است، كه همه آنها علت‌هاى اعدادى و امدادى‌اند؛ و مناسب‌ترين حال براى رازيابى نماز همانا سحر است كه نه محذور اشتغال روز را دارد، و نه مشكلِ رنجورىِ سرشب در آن است؛ لذا خداوند درباره نماز شب چنين فرموده است: إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا^ إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا [١].

نتايج فراوانى بر اين‌گونه نمازهاى واجد سرّ مترتب است كه نمونه آن نيل به «مقام محمود» مى‌باشد؛ چنانكه درباره پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم وارد شده است: وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى‌ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً [٢]. و اين معنا اختصاصى به نماز شب يا به حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم ندارد، بلكه هم در غير نماز شب وجود دارد، و هم براى غيرآن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم ميسور است؛ تفاوت بين آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم و ديگران در درجه كمال وجودى است، نه در اصل تكامل در پرتو نماز؛ چه اين‌كه اختصاص فقهى، كه نماز شب بر آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم لازم بود و براى ديگران مستحب، مايه اختصاص سير و سلوك توسط نماز شب نخواهد شد.

اصل جامع اين مطلب را مى‌توان از سخنان عارفانه حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام استظهار نمود: «الوصول إلى اللَّه سفر لا يدرك، إلا بامتطاء الليل» [٣]؛ يعنى، رسيدن به لقاء خداوند سفرى است كه تنها مركوب راهوار آن شب‌

[١] المزّمّل (٧٣): ٦- ٧.

[٢] الإسراء (١٧): ٧٩.

[٣] بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ٣٨٠، حديث ٤.