معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٣١
خوشرويي، عامل دوستيابي
غلامعلی مهدی
امام علي(ع): «سَبَبُ الْمَحَبَّةِ الْبِشرُ»(١)؛ گشادهرويي، سبب محبت است.
اگر نخستين برخوردهاي روزانهي افراد با يکديگر را زيرنظر بگيريم، درمييابيم که «چهرهها نيز سخن ميگويند». مردمان، هر صبحدم، در کوچه، خيابان، وسايل نقليه و محلهاي کار همديگر را ملاقات ميکنند؛ گروهي با روي گرفته، بعضي با چهرهاي گشاده و دستهاي هم با تبسم و لبخند به سلام شما پاسخ ميدهند. برخورد کدام يک از اين گروهها براي شما دوستداشتنيتر است؟
آنان که با ترشرويي با ديگران برخورد ميکنند، معمولاً از نعمت دوستان و ياران خوب بسيار کمبهرهاند؛ اما کساني که با گشادهرويي و يا خوشرويي به استقبال دوستان خود ميروند، هميشه از سرمايهي دوستانِ فراوان لذت ميبرند.
به راستي چرا مردم به اين افراد بيشتر علاقهمند هستند؟ سخن نغز امام علي(ع) پاسخي نيکو به اين پرسش است: «گشادهرويي، سبب محبت است». بنابراين، يکي از کليدهاي مهمّ جلب محبت ديگران، گشادهرويي است؛ چرا که صورت درهم کشيده، عبوس، اخمو و ترشروي، براي عموم مردم ناخوشايند است و در مقابلْ روي خوش و گشاده، دلها را به خود علاقهمند ميسازد، گمانِ اوليه بر سلامتي و پاکرفتاري وي ايجاد ميکند و يا دستکم اسباب يک گفتوگوي دوستانه را فراهم ميسازد.
در روايتي ديگر، امام علي(ع) خوشرويي را به سانِ ريسمان صيادان در به دام انداختن صيد ميداند و ميفرمايد: «البِشاشَةُ حِبالَةُ المَوَدَّة»(٢)؛ خوشرويي، رشتهي محبت است.
دام صيادان، ظاهري جذاب دارد و باطن آن مخفي است، و همين مطلب سبب ميشود که صيدْ، ناخودآگاه، جذب دام شود.
صيد، پس از مدتي بهره بردن از خوراکيهاي موجود در دام، خود را گرفتار و دربند ميبيند، در برخوردهاي روزمره، روي خوش خوشرويان نيز همانند دامهايي است که دلها را صيد ميکند.(?)
يک برخورد نيکو سبب ميشود که فردِ مقابل شيفته گردد و پس از لختي صحبت، ناخودآگاه، دلش متمايل ميشود و با فرد خوشرو دوست ميشود. آري، بيشتر دوستيهاي پايدار با يک برخورد ساده، اما گشادهرويانه، آغاز شده است. با توجه به اينکه فراواني دوستانِ ارزشمند، سرمايهاي کمياب براي انسان است، شايسته است در جذب ايشان کوشيد:
به خوشخويي توان با دوستان زيست
چو بدخو دوست باشد، دشمني چيست؟
اين دو دستورالعمل امام(ع) در برخوردها سبب ميشود که يک برخورد صحيح اسلامي شکل گيرد. جالب اينجاست که بسياري از فوايد اين دو برخورد با هم يکسان است؛ براي نمونه، اين دو برخورد سبب ميشود که کينهها از بين برود و دوستيها پايدار شود.
١. غررالحکم و دررالکلم، ح ٥٥٤٦.
٢. نهجالبلاغه، حکمت ٤٤.
٣. شرح اصولالکافي، ج ٨، ص ٢٩٦