چکیده ایی از اندیشه های بنیادین اسلامی - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥ - معارف لازم براى تبيين نظام مطلوب اسلام
نشأت ميگيرد؟ آيا انسان ارزشهاى ثابت و هميشگى دارد كه فطرى و عقلى باشند يا اين كه ارزشها بر حسب موقعيتهاى مختلف مكانى و زمانى تغيير ميكنند؟ ميدانيد كه نظريه حاكم در جهان غرب اين است كه ارزشها امور ثابتى نيستند و تابع تغيير اقوام و زمانها هستند؛ چيزى ممكن است در يك روز ارزش باشد و در روز ديگر نباشد. مثالهاى بسيارى از جامعه مدنى غرب ميآورند كه ارزشهاى آنها متغير بوده است.
به هر حال سؤالاتى از اين قبيل كه «آيا اديان ثابتى وجود دارند؟ اصل و منشأ ارزشها چيست؟ چه كسى معين ميكند كه اين واجب و آن حرام است؟» مسايلى بسيار جدى و پيچيده هستند و هر گونه اظهار نظرى در مورد آنها تأثيرى عميق بر زندگانى بشر دارد. ما بايد اين مسايل را حل كنيم، و براى حل آن نيز بايد از مسأله ارزشها شروع كنيم. اين قبيل مباحث مربوط به فلسفه اخلاق است. سپس به مباحث فلسفه حقوق، و بعد از آن نيز به مسأله سياست، حكومت و امت، كه از مباحث فلسفه سياست است، ميرسيم. در اين راستا، نخست بايد جايگاه انسان در نظام هستى را بشناسيم، زيرا تمام مسايلى كه مطرح شد فروعى از حيات بشرى و رفتارهاى انسان عاقل است. بنابراين، ارزشها در رفتار بشر معنا پيدا ميكنند و در اين جا است كه حق يا باطل بودن آن مشخص ميشود و كيفيت اداره جامعه و حق امام بر امت و حق امت بر امام و نظاير آن مطرح ميشود. در صورتى ميتوان به پاسخهاى درستى براى اين مسايل اساسى دست يافت كه جوهره ذات انسان را بشناسيم و بفهميم كه ذات انسان چگونه با اين امور برخورد ميكند.
انسان در صورتى رستگار و كامل ميشود كه برنامه ريزى خاصى براى زندگانى خود داشته باشد و به واجبات و محرمات عمل كند و به ارزشها