زندان - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤١
وموارد فراوانى از امامان معصوم در اين زمينه وارد شده است كه كتابها از آنها مىتوان نگاشت. آرى اين معلمان بزرگ بشريت با سعه صدر و گذشت و شناخت نسبت به روان بيمار گنهكار، به تربيت و اصلاح آنان مى پرداختند.
عفو در كجا همانطور كه ملاحظه شد، اين صفت تا جايى پسنديده است كه نقش مثبت و سازنده اى داشته باشد و اخلاق و رفتار بزهكار را اصلاح كند ولى آنجاكه تأثير منفى و آثار سوء به بار آورد جاى اجراء تنبيه و مجازات طبق مقررات است. تاچون غده چركين از جان او برداشته شود، زيرا كه ديگر مرهم گذاردن سودى نبخشد. و به فرموده على عليه السلام:
«شدت و سختگيرى رابا كمى نرمش درهم آميز، و آنجا كه مدارا و نرمى مفيد تر است مدارا كن و امّا آنجا كه جزبا شدت عمل، كار از پيش نمى رود، با شدّت، عمل كن» «١» بنابراين عفو افراد آنجااست كه اهانت به شخص يا خيانت به فرد باشد، نه عفو شخص در مورد حقوق اجتماعى يا حقوق الهى و تجاوز به مقررات اسلامى. در همان مورد اول نيز اگر سبب جرئت بيشتر و جسارت خطا كار و يا سوء استفاده ديگران گردد، عفو پسنديده نيست و اگر عفو در همه جا نيكو و جايز باشد پس قانون و قانونگذارى لغو و بيهوده مى شود! «٢» امام صادق (ع) مىفرمايد:
«سه چيز اخلاق كريمانه دنيا و آخرت است: از كسى كه بر تو ستمى رواداشته در گذرى، يا آنكه از تو بريده، پيوند برقرار كنى و هنگامى كه با تو نادانى كنند، بردبارى و خويشتن دارى كنى كه تعبير «عَمَّنْ ظَلَمَك» بيانگر حق شخصى است. «٣»