علاوه بر آنچه گفته شد بايد بيفزاييم كه شرايط حاكم بر آن روزگار وجود مردى را اقتضا مى‌كرد كه بتواند با معاويه و باند نيرنگ‌باز وى مقابله كند. كسى كه شايسته رهبرى بوده و از بينشى خردمندانه و محبوبيت در دل مسلمانان بهره‌مند باشد.

بدين خاطر بود كه مسلمانان در بيعت با امام حسن شتافتند و گفتند:

«او نزد ما بسيار محبوب است و بر گردن ما حقّ دارد و به خلافت شايسته است».

قيس بن سعد، اين انقلابى بزرگ، پيشاپيش بزرگان و مجاهدان انصار براى بيعت با امام حسن پا پيش نهاد و به او گفت:

«دستت را دراز كن تا با تو بر كتاب خدا و سنّت پيامبرش و جنگ با محلّين بيعت كنم». امام حسن به او پاسخ داد: «بر كتاب خدا و سنّت پيامبرش كه اين دو بر هر شرطى مقدم‌اند».

بدينسان بيعت امام حسن عليه السلام در سوّمين دهه از ماه مبارك رمضان سال ٤٠ هجرى انجام پذيرفت. هرگاه گروهى براى بيعت به نزد حضرتش مى‌آمدند، مى‌فرمود: «با من بر اينكه كاملًا گوش به فرمانم باشيد و با كسانى كه من مى‌جنگم، بجنگيد و با كسانى كه دوستى مى‌ورزم دوستى كنيد، بيعت نماييد».

چون امام بر مسند خلافت تكيه زد، مسئوليّت پايان دادن به اختلاف موجود ميان دو ارودگاه كه تا نابودى اسلام پيش رفته بود، بر دوش وى‌