امام حسن براى قانع كردن گروهى از مسلمانان به صلح با معاويه، رنج فراوانى متحمّل شد، زيرا جانها در اشتياق نبرد با معاويه مى‌سوخت و همين امر موجب مى‌شد كه آنان بيعت با وى را خوشايند ندانند. افزون بر اينكه ساده لوحان خوارج عقيده داشتند كه هر كس حكومت را به معاويه بسپارد به كفر گراييده است و حتّى نسبت به آن‌حضرت گفتند:

«به خدا سوگند اين مرد كافر شده است»! [١]

امام حسن عليه السلام پس از انعقاد صلح نامه با معاويه براى مردم سخنانى ايراد كرد و گفت:

«اى مردم! اگر شما در تمام دنيا در پى مردى بگرديد كه جدّش رسول خدا صلى الله عليه و آله باشد، جز من و برادرم كسى را نمى‌يابيد. معاويه بر سر حقّى با من به منازعه برخاست كه ازآنِ من بود، امّا به خاطر صلاح امّت و جلوگيرى از خونريزى آن را بدو واگذاردم و شما با من بيعت كرديد كه با كسى كه من آشتى كنم شما نيز آشتى جوييد و من چنين صلاح ديدم كه با معاويه صلح كنم تا آنچه كردم خود حجّتى باشد بر كسى كه اين امر را آرزو مى‌كرد و من مى‌دانم، شايد آزمونى باشد و متاعى براى مدتى چند». [٢]

با اين وجود حتّى برخى از اصحاب بزرگ آن‌حضرت نيز بر وى‌

[١] - بحارالانوار، ج ٤٢، ص ٤٧.

[٢] - همان مأخذ، ص ٥٦ به بعد.