مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ٧٧ - اعراب مفعول به و عامل آن

١٨ مفعول به‌

به عبارات زير دقّت كنيد:

١. « سمعت الخبر؛ خبر را شنيدم».

٢. « كتب التلميذ درسا؛ دانش‌آموز درسى را نوشت».

٣. « حفظه علي؛ على آن را حفظ كرد».

در عبارت [١] بعد از « سمعت » كه فعل و فاعل است، كلمه « الخبر » قرار گرفته كه به معناى چيز شنيده شده است؛ به عبارت ديگر: شنيدن روى آن واقع شده است.

هم‌چنين در عبارت [٢] كلمه « درسا » بيانگر چيزى است كه نوشتن روى او واقع شده است و در عبارت [٣] ضمير « ه » به چيزى دلالت مى‌كند كه حفظكردن روى او واقع شده است (حفظ شده). كلمات « الخبر »، « درسا » و « ه » را كه فعل روى آنها واقع شده است، « مفعول به» گويند.

اعراب مفعول به و عامل آن‌

١. مفعول به، داراى اعراب نصب است به عبارات بالا دقّت كنيد: كلمه « الخبر » و « درسا » هردو منصوبند و ضمير « ه » در عبارت [٣] به دليل اين‌كه مبنى است، محلا منصوب است. [١]

٢. عامل نصب مفعول به، فعل متعدّى است. فعل متعدّى فعلى است كه در

[١] . به همين دليل از ضمير منصوب متصل استفاده شده است (به صفحه ٢٢ مراجعه كنيد).