مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ١١٠ - نعت

فاعل (على) به وسيله « قام » است و « العادل » به خاطر تابع بودن از فاعل، اعراب رفع گرفته است. پس عامل در هردو يكى است.

اقسام توابع‌

توابع بر پنج قسمند:

١. نعت؛

٢. عطف به حروف؛

٣. تاكيد؛

٤. بدل؛

٥. عطف بيان.

در اين كتاب با (٤) نوع از توابع آشنا مى‌شويد و « عطف بيان» و احكام آن در نحو (٢) خواهد آمد.

نعت‌

به مثال‌هاى زير توجّه كنيد:

١. جاء زيد الكريم؛

٢. رأيت رجلا كريما.

در مثال ١، « زيد » فاعل و مرفوع است و « الكريم » تابع آن است. توجّه كنيد كه كلمه « الكريم » از نظر معنا چه نقشى در جمله دارد؟ گوينده با آوردن كلمه « الكريم » چه فايده‌اى را به مخاطب منتقل كرده است؟

در مثال ٢، « رجلا » مفعول به و « كريما » تابع آن است؛ به همين دليل، مانند كلمه « رجلا » منصوب است. در اين مثال، « كريما » چه فايده معنوى دارد؟

با كمى دقّت متوجّه مى‌شويد كه « الكريم » و « كريما » هردو توضيحى در رابطه با كلمه ماقبل خود (متبوع)، مى‌دهند و بيانگر يكى از ويژگى‌هاى « متبوع » مى‌باشند. به اين‌گونه كلمات « نعت » [١] گفته مى‌شود.

[١] . از اين‌رو، نعت بيشتر « مشتق » ( اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبّهه، صيغه مبالغه، افعل تفضيل) است.