مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ٢٣ - تعريف اعراب و بناء

٢ اعراب و بناء

تعريف اعراب و بناء

به مثال‌هاى زير دقّت كنيد:

١. جاء زيد/ رأيت زيدا/ مررت بزيد

٢. جاء هذا/ رأيت هذا/ مررت بهذا

به كلمه « زيد » توجّه كنيد. در مثال اوّل « زيد » در حالت فاعلى به صورت « زيد » و در حالت مفعولى، به صورت « زيدا » و در حالت مجرور، به صورت « زيد » آمده است.

اما در مثال‌هاى رديف دوّم كلمه « هذا » در مثال اول، فاعل و در مثال‌هاى دوم مفعول به و در مثال سوّم، مجرور به حرف جرّ است، در حالى كه هيچ تغييرى در آخر اين كلمه مشاهده نمى‌شود؛ يعنى در همه مثال‌ها به صورت « هذا » آمده است.

به كلماتى مانند « زيد » كه در نقش‌هاى مختلف (فاعل، مفعول به، ...) حركت حرف آخر آنها تغيير مى‌كند، « معرب » و به اين ويژگى (تغيير حركت حرف آخر آنها در نقش‌هاى مختلف) « اعراب » گفته مى‌شود.

و به كلماتى مانند « هذا » كه در نقش‌هاى مختلف، تغييرى در آخر آنها صورت نمى‌گيرد، « مبنى » و به اين ويژگى (عدم تغيير آخر كلمه در نقش‌هاى مختلف) « بناء » گفته مى‌شود.