مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ٣٢ - تمرين

مهم‌ترين موصولات دسته اوّل عبارتند از:

مفرد/ مثنى/ جمع مذكّر/ الّذي/ اللذان/ الّذين‌

مؤنّث/ الّتي/ اللّتان/ اللّاتي‌

مهم‌ترين موصولات دسته دوّم عبارتند از: « من » و « ما » كه هردو براى مفرد، مثنى، جمع (مذكر يا مؤنّث) به يك صورت به كار مى‌روند. « من » بيشتر براى افراد عاقل و « ما » بيشتر براى افراد غير عاقل استفاده مى‌شود.

مانند: ... وَ أُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ ... [١]

... وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ... [٢]

افعال ماضى و امر (صيغه‌هاى مربوط به امر معلوم مخاطب) و فعل مضارع صيغه‌هاى ٦ و ١٢ مانند (ضرب، إضرب، يضربن) مبنى‌اند.

تمام حروف مانند « الى »، « في »، « من » مبنى‌اند.

تبصره: بيشتر علامت‌هاى بناء عبارتند از: « سكون، فتح، كسر، ضمّ» و مثال‌هاى آنها به ترتيب عبارتند از: « من، أنت و أنت، حيث».

تذكّر: هرگاه كلمات مبنى، نقشى مانند فاعل يا مفعول به يا ... در جمله داشته باشند، اعراب فاعل يا مفعول يا هرنقش ديگر به محل اين كلمات داده مى‌شود.

براى مثال: در « جاء هذا» مى‌گوييم: « هذا » اسم اشاره، و فاعل و محلا مرفوع است.

معناى اعراب محلّى اين است كه اگر به جاى اين كلمه مبنى، كلمه معربى قرار گيرد، حتما همان اعراب را به خود خواهد گرفت؛ به عبارت ديگر: در مثال « جاء هذا»، « هذا » در محلّ يك كلمه مرفوع قرار گرفته است.

تمرين‌

در عبارات زير كلمات معرب و مبنى و نيز علائم اعراب و بناء را معيّن كنيد.

[١] . نساء، آيه ٢٣، ترجمه: « مادران شما آنان كه شما را شير دادند».

[٢] . آل عمران، آيه ٨٣، ترجمه: « كسانى كه در آسمان‌ها و زمين هستند تسليم اويند».