مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ٢٩ - تمرين

اسماء شرط: تمام اسماء اشاره مبنى‌اند.

به مثال « من نصرته نصرته» [١] توجّه كنيد:

در مثال بالا، « من » اسم شرط است، در آينده ياد خواهيم گرفت كه در اين‌گونه جملات « من » مبتداست، در حالى كه تغييرى پيدا نكرده است.

به مثال ديگر توجّه كنيد: « من رأيت رأيته»:

در اين مثال، « من » مفعول به و محلا منصوب است؛ حركت آخر آن تغييرى پيدا نكرده و مبنى است.

اسم‌هايى مانند « من، ما و متى» كه معناى شرطى دارند، مبنى‌اند.

اسماء استفهام: تمام اسم‌هاى استفهام مبنى‌اند.

به مثال‌هاى « من ضرب زيدا و من ضربت» توجّه كنيد:

در مثال اوّل، « من » مبتدا و محلا مرفوع و در مثال دوّم، « من » مفعول به و محلا منصوب است.

اسم‌هايى مانند: « من، ما و متى» در صورتى كه معناى استفهام داشته باشند، اسماء استفهام و مبنى‌اند.

تذكر: « من، ما و متى» هم مى‌توانند جزء اسماء شرط باشند و هم جزء اسماء استفهام و براى تشخيص اين دو، بايد به نوع كاربرد آنها در جمله نگاه كنيم.

تمرين‌

اسم‌هاى مبنى در جملات زير را تعيين نماييد.

١. رَبَّنا إِنَّنا سَمِعْنا ... [٢]

٢. إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ [٣]

٣. ... إِنَّا هاهُنا قاعِدُونَ‌ [٤]

[١] . ترجمه: « هركس را يارى كنى، او را يارى مى‌كنم».

[٢] . ال عمران، آيه ١٩٣.

[٣] . حمد، آيه ٥.

[٤] . مائده، آيه ٢٤.