مفاهیم علم نحو - العصاری، محمود رضا - الصفحة ٢٥ - علائم اعراب

٣ علائم اعراب‌

علائم و انواع اعراب را مى‌توانيد در جمله « ليكتب زيد رسالة بالقلم» مشاهده كنيد:

در جمله بالا، « ليكتب » اعراب جزم، « زيد » اعراب رفع، « رسالة » اعراب نصب و « القلم » اعراب جرّ به خود گرفته‌اند.

در بيشتر كلمات، مانند كلمه‌هاى مذكور، رفع با علامت ضمّه (-)، نصب با علامت فتحه (-)، جر با علامت كسره (-) و جزم با علامت سكون (-) نشان داده مى‌شود.

در برخى كلمات، اين علائم به صورت‌هاى ديگر مى‌آيند كه در اين‌جا به بعضى از آنها اشاره مى‌كنيم:

١. مثنى: به جملات « جاء مسلمان، رأيت مسلمين، مررت بمسلمين» توجّه كنيد:

در اين‌گونه كلمات، در حالت رفع، علامت تثنيه به صورت « الف » و در حالت نصب و جرّ به صورت « ياء » ماقبل مفتوح است. براى مثال مثنّاى كلمه « مسلم » در حالت رفعى به صورت « مسلمان » و در حالت نصب و جرّ به صورت « مسلمين » آورده مى‌شود.

٢. جمع مذكر سالم: به جملات جاء مسلمون، رأيت مسلمين، مررت بمسلمين توجّه كنيد:

علامت جمع مذكر سالم در حالت رفعى به صورت « واو » كه ماقبل آن مضموم است و در حالت نصب و جرّ، به صورت « ياء » ماقبل مكسور مى‌آيد.

تذكّر: به « نون » بعد از علامت‌هاى مثنى و جمع مذكّر سالم، « نون عوض تنوين» گفته مى‌شود؛ يعنى به جاى تنوين در مفرد، مانند « مسلم »، در مثنى و جمع، « نون » آورده مى‌شود.