كندى كتابهاى بسيار در علوم مختلف از منطق و فلسفه و هندسه و حساب و نجوم و موسيقى و غير اين علوم تاليف نموده كه قفطى در تاريخ الحكما و ابن النديم در كتاب الفهرست‌[١] بتفصيل از آنها ياد كرده‌اند از جمله تاليفات وى رساله‌ايست در انواع سنگها و ديگر رساله‌ايست در اقسام گوهرهاى قيمتى و ديگر رساله‌اى در عطر و انواع آن.

ابن جصاص.

ابو عبد اللّه حسين بن عبد اللّه جوهرى مشهور كه گزارش احوالش بتفصيل در كتب تاريخ ذكر شده و در تعليقات اين كتاب شرح حالش آمده و بيرونى هم در چند موضع از كتاب جماهر ذكر او كرده است و در سال ٣١٥ درگذشته است.

عطارد بن محمد الحاسب.

بابلى منجم بغدادى (متوفى ٢٠٦). وى از دانشمندان و فضلاء زمان خود بوده و در علوم نجوم و رياضى تبحر بسيار داشته و آثار چندى از خود بجاى گذاشته است كه از جمله آنها «كتاب مراياى محرقه» و «فصول البابلى در اسرار سماوى» و «كتاب منافع الاحجار» است.

نسخه كتاب اخير در كتابخانه ملى پاريس و آستانه موجود است. بيرونى در سه موضع از كتاب جماهر نامش را برده و از كتاب منافع الاحجارش مطالبى نقل كرده است. نامش در فهرست ابن النديم و هدية العارفين‌[٢] نيز آمده است.

ابن الحباب.

در كتاب جماهر بيرونى (ابن الخباب) با خاء معجمه آمده است و ليكن ابن جوزى در كتاب المنتظم او را «ابن الحباب» با حاء مهمله ياد كرده است و ظاهرا صورت اخير درست باشد.

وى از جمله جواهرشناسان عهد خلافت مقتدر و قاهر خليفه عباسى بوده‌

[١]تاريخ الحكماء قفطى ص ٣٦٦ و الفهرست ص ٣٥٧

[٢]فهرست ابن نديم ص ٣٨٧ و هدية العارفين ج ١ ص ٦٦٥