نشان مى‌دهد كه چگونه با اينكه آنان همه تدابير لازم را براى محروم ساختن مسكينان انديشيدند؛ اما مشيت الهى بى‌آنكه در اراده آنان تصرف كرده، اختيارشان را سلب كند، محروميت خود آنها را رقم زد و همه تدابيرشان را خنثا كرد، بنابراين، داستان، تصوير عينى و دل‌انگيزى از توحيد افعالى خدا و ترجمان مجسم و زيبايى از آياتى چون‌ «و ما تَشاءونَ الّا ان يَشاءَ اللَّهُ» (انسان/ ٧٦، ٣٠) را به نمايش مى‌گذارد. ابن‌عباس گفته:
با اين داستان، مشركان مكه به اصحاب الجنّه تشبيه شده‌اند. هنگامى كه آنان براى جنگ بدر حركت مى‌كردند، با يكديگر هم قسم شدند كه حتماً محمد صلى الله عليه و آله و يارانش را كشته، پس از بازگشت به مكه به طواف كعبه و شراب خوارى بپردازند؛ اما خداوند نقشه و تدبيرشان را خنثا كرد و آنان با اسير و كشته شدن، همانند صاحبان باغ بلازده با ناكامى و شكست رو به رو شدند [١]؛ همچنين نقل شده است كه ابوجهل در روز بدر گفت: احدى از مسلمانان را نكشيد، بلكه آنان را دستگير كرده، در كوهها به بند كشيد و اين آيات درباره عدم قدرت مشركان بر اين كار نازل شد. [٢]
از اين داستان برمى‌آيد كه بين گناه و از دست دادن رزق و روزى، ارتباط وجود دارد. [٣] ابن‌عباس دلالت آيات بر اين مهم را روشن‌تر از آفتاب مى‌داند [٤]، چنان‌كه بنا به روايتى پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود: از گناه بپرهيزيد. بنده گناه مى‌كند و در نتيجه از رزقى كه برايش فراهم شده بود محروم مى‌گردد. آنگاه اين آيه را تلاوت كرد [٥]: «فَطافَ عَلَيها طَافٌ مِن رَبّكَ». (قلم/ ٦٨، ١٩)
نكته پايانى آنكه اين داستان را با توجه به آيه‌ «قالوا يوَيلَنا انّا كُنّا طغين» (قلم/ ٦٨، ٣١) مى‌توان تصوير مجسمى از آياتى چون‌ «انَّ الانسنَ لَيَطغى‌* ان رَءاهُ استَغنى‌» (علق/ ٩٦، ٧) دانست كه يكى از ويژگيهاى روانى نوع بشر را بيان كرده و به آن صبغه فراتاريخى مى‌دهد، بر اين اساس، هنگامى كه آدمى خود را غرق در ناز و نعمت‌

[١]. تفسير قرطبى، ج ١٨، ص ١٦٠؛ المنير، ج١٩، ص ٥٨- ٥٩
[٢]. المنير، ج ٢٩، ص ٥٨؛ الدرالمنثور، ج٨، ص ٢٥٠
[٣]. نمونه، ج ٢٤، ص ٤٠٥
[٤]. تفسير قمى، ج ٢، ص ٤٠٠
[٥]. تفسير قرطبى، ج ١٨، ص ١٥٩