مورخى عددى را گفته و ديگران نيز از او پيروى كرده‌اند. [١] يكى از پژوهشگران با ترديد در ارقام ياد شده، نجران را شهرى كوچك دانسته كه شمار ساكنانش بيش از چند صد نفر نبوده است، افزون بر آن با توجه به گزارشهاى تاريخى، ذونواس همه مردمان را نكشت.
وى شماره بيش از ٢٠٠ نفر را كه در سرود يوحنا آمده است معقول و مقرون به صحت بيشترى مى‌داند. [٢]
حادثه اخدود مورد توجّه خاورشناسان نيز قرار گرفته است. پرفسور رودى پارت، مترجم و مفسر قرآن به زبان آلمانى با ردّ نظر مفسران مسلمان و در استنباطى غريب، مراد از اخدود را جهنّم و اصحاب اخدود را مشركان ستمگر مكه دانسته است. [٣] پرفسور ويليام مونتگمرى‌وات پس از كاوشهاى باستان‌شناسى «عرفان شهيد»، دانشمند مسلمان آمريكايى و مدارك جديدى كه وى در كتاب شهداى نجران به دست داده است، با بيان اشكالات زبانشناختى ديدگاه رودى پارت، به نقد آن پرداخته است. براساس كاوشهاى عرفان شهيد، بالغ بر ٢٠٠٠ نفر از نجرانيان در كليسا حبس و به وسيله انبوهى از هيزم انباشته شده در گرداگرد آن، سوزانده شده‌اند. [٤]
روايات چهارگانه ذكر شده كه مايه‌هاى اصلى آن از گزارشهاى منابع اهل كتاب درباره كشتار نصاراى نجران گرفته شده و در ادامه، دچار داستان‌پردازى و افسانه سرايى گشته است، به‌رغم تناقض آشكار و اشكالات آن، در تفسير سوره بروج و شرح تاريخى حادثه اخدود، مورد استناد بسيارى از مفسران قرار گرفته است، درحالى‌كه حادثه نجران كه جدال پيروان مسيحيت و يهود را بر سر انگيزه‌هاى سياسى و اقتصادى با پوشش مذهبى به تصوير مى‌كشد با گزارش قرآن كه سبب كشتار مؤمنان را فقط ايمان توحيدى آنان مى‌داند: «وما نَقَموا مِنهُم الّا ان يُؤمِنوا بِاللَّهِ العَزيزِ الحَميد» (بروج/ ٨٥، ٨) چندان سازگار نيست. براساس همين آيه، قاتلان در شمار موحدان نبوده و مؤمنان را به پرستش غير خدا فرا مى‌خوانده‌اند [٥] و اين چنان‌كه شمارى از پژوهشگران نيز گفته‌اند با يهودى‌

[١]. دراسات تاريخيه، ج ١، ص ٣٦٢
[٢]. تاريخ اليهود، ص ٤٥ (٣) (٤) ٣-. بيّنات، ش ٢١، ص ٥١
[٥]. تفسير ابن كثير، ج ٤، ص ٥٢٨؛ تفسيرقرطبى، ج ١٩، ص ١٩١؛ معجم‌البلدان، ج ٥، ص ٢٦٨