ام حكم در شأن نزول:
خداوند در آيه ١٠ ممتحنه/ ٦٠ كه ناظر به بخشى از عهدنامه صلح حديبيّه و درباره بازگرداندن زنان مسلمان و فرارى از مكه است فرمان داد كه اگر زنان مؤمن هجرت كردند و از كافران جدا شدند آنان را به مشركان باز نگردانند و مهر آنان را به شوهران كافرشان بازپس دهند. [١] در اين آيه همچنين خداوند به مؤمنان دستور مى‌دهد كه همسران كافر خود را در عقد ازدواج خود نگه ندارند و مهرى را كه به آنان پرداخته‌اند از مشركان مطالبه كنند:
«يايُّهَا الَّذينَ ءامَنوا اذا جاءَكُمُ المُؤمِنتُ مُهجِرتٍ فَامتَحِنوهُنَّ اللَّهُ اعلَمُ بِايمنِهِنَّ فَان عَلِمتُموهُنَّ مُؤمِنتٍ فَلا تَرجِعوهُنَّ الَى الكُفّارِ لا هُنَّ حِلٌّ لَهُم ولا هُم يَحِلّونَ لَهُنَّ وءاتوهُم ما انفَقوا ولا جُناحَ عَلَيكُم ان تَنكِحوهُنَّ اذا ءاتَيتُموهُنَّ اجورَهُنَّ ولا تُمسِكوا بِعِصَمِ الكَوافِرِ وسَلوا ما انفَقتُم وليَسَلوا ما انفَقوا ذلِكُم حُكمُ اللَّهِ يَحكُمُ بَينَكُم واللَّهُ عَليمٌ حَكيم».
(ممتحنه/ ٦٠، ١٠) در پى نزول اين آيه عده‌اى، از جمله عِياض بن غَنْم شداد فِهرى همسر امّ حكم‌ [٢] همسران خود را طلاق دادند. سپس آيه ١١ ممتحنه/ ٦٠ نازل شد و فرمان داد:
اگر زنى از مسلمانان جدا شد و به سوى كافران رفت، اگر آنان مهر مورد مطالبه مسلمانان را ندادند از غنيمت جنگ داده شود: «و ان فاتَكُم شَى‌ءٌ مِن ازوجِكُم الَى الكُفّارِ فَعاقَبتُم فَاتوا الَّذينَ ذَهَبَت ازوجُهُم مِثلَ ما انفَقوا ...»؛ امّا در اينكه سبب جدايى امّ حكم از همسرش هجرت نكردن وى همراه همسر خود به خاطر بقاى بر كفر و يا ارتداد بود [٣] آراى مفسران و تاريخ‌نگاران يكسان نيست.
هرچند واقدى و سُهيلى برآن‌اند كه هيچ زنى از مسلمانان مرتدّ نشد و شوهر خود را ترك نكرد و اين آيه فقط حكم خدا را بيان مى‌كند [٤]؛ اما برخى‌ [٥] برآن‌اند كه ام حكم بى‌ترديد از زنانى بوده كه مرتد شده و به مشركان پيوستند.

[١]. التفسير الكبير، ج ٢٩، ص ٣٠٦؛ تاريخدمشق، ج ٧٠، ص ٢٢٠
[٢]. تاريخ دمشق، ج ٧٠، ص ٢٢٠
[٣]. تفسير ابن ابى حاتم، ج ١٠، ص ٣٣٥٠
[٤]. المغازى، ج ٢، ص ٦٣٢؛ الروض‌الانف، ج٦، ص ٥٨٤
[٥]. تفسير ابن ابى حاتم، ج ١٠، ص ٣٣٥٠؛روض‌الجنان، ج ١٩، ص ١٦٨؛ تنوير المقباس، ص ٤٦٨