الإمامة الإلهية (بحوث الشيخ محمد السند)
(١)
٥ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
٩ ص
(٤)
١٠ ص
(٥)
١٢ ص
(٦)
١٣ ص
(٧)
١٧ ص
(٨)
١٩ ص
(٩)
٢١ ص
(١٠)
٢١ ص
(١١)
٢٢ ص
(١٢)
٢٦ ص
(١٣)
٣٤ ص
(١٤)
٣٩ ص
(١٥)
٤٢ ص
(١٦)
٤٧ ص
(١٧)
٤٧ ص
(١٨)
٥٣ ص
(١٩)
٥٥ ص
(٢٠)
٥٩ ص
(٢١)
٦٣ ص
(٢٢)
٦٦ ص
(٢٣)
٧٣ ص
(٢٤)
٧٤ ص
(٢٥)
٧٥ ص
(٢٦)
٧٦ ص
(٢٧)
٧٧ ص
(٢٨)
٧٩ ص
(٢٩)
٨٠ ص
(٣٠)
٨٢ ص
(٣١)
٨٩ ص
(٣٢)
٩٠ ص
(٣٣)
٩٠ ص
(٣٤)
٩٤ ص
(٣٥)
٩٥ ص
(٣٦)
٩٧ ص
(٣٧)
٩٧ ص
(٣٨)
١٠٣ ص
(٣٩)
١٠٦ ص
(٤٠)
١١١ ص
(٤١)
١١٣ ص
(٤٢)
١١٣ ص
(٤٣)
١١٩ ص
(٤٤)
١١٩ ص
(٤٥)
١٢١ ص
(٤٦)
١٢١ ص
(٤٧)
١٢٢ ص
(٤٨)
١٢٣ ص
(٤٩)
١٢٥ ص
(٥٠)
١٢٥ ص
(٥١)
١٢٨ ص
(٥٢)
١٣٢ ص
(٥٣)
١٣٥ ص
(٥٤)
١٣٥ ص
(٥٥)
١٣٦ ص
(٥٦)
١٣٩ ص
(٥٧)
١٣٩ ص
(٥٨)
١٤٤ ص
(٥٩)
١٤٥ ص
(٦٠)
١٤٦ ص
(٦١)
١٤٧ ص
(٦٢)
١٤٨ ص
(٦٣)
١٦١ ص
(٦٤)
١٦٢ ص
(٦٥)
١٦٣ ص
(٦٦)
١٦٤ ص
(٦٧)
١٦٥ ص
(٦٨)
١٨٢ ص
(٦٩)
١٨٥ ص
(٧٠)
١٨٩ ص
(٧١)
١٩٤ ص
(٧٢)
١٩٤ ص
(٧٣)
٢٠١ ص
(٧٤)
٢٠٢ ص
(٧٥)
٢٠٥ ص
(٧٦)
٢٠٧ ص
(٧٧)
٢٠٩ ص
(٧٨)
٢١٠ ص
(٧٩)
٢١٥ ص
(٨٠)
٢١٦ ص
(٨١)
٢٣٣ ص
(٨٢)
٢٣٨ ص
(٨٣)
٢٤٣ ص
(٨٤)
٢٤٥ ص
(٨٥)
٢٤٩ ص
(٨٦)
٢٥١ ص
(٨٧)
٢٥٣ ص
(٨٨)
٢٥٣ ص
(٨٩)
٢٥٦ ص
(٩٠)
٢٥٧ ص
(٩١)
٢٥٧ ص
(٩٢)
٢٥٨ ص
(٩٣)
٢٥٩ ص
(٩٤)
٢٥٩ ص
(٩٥)
٢٦٠ ص
(٩٦)
٢٦٥ ص
(٩٧)
٢٦٥ ص
(٩٨)
٢٦٧ ص
(٩٩)
٢٦٩ ص
(١٠٠)
٢٧٣ ص
(١٠١)
٢٧٣ ص
(١٠٢)
٢٧٥ ص
(١٠٣)
٢٨٥ ص
(١٠٤)
٢٨٧ ص
(١٠٥)
٢٩٢ ص
(١٠٦)
٢٩٣ ص
(١٠٧)
٢٩٤ ص
(١٠٨)
٢٩٥ ص
(١٠٩)
٢٩٥ ص
(١١٠)
٢٩٦ ص
(١١١)
٢٩٦ ص
(١١٢)
٢٩٦ ص
(١١٣)
٢٩٧ ص
(١١٤)
٢٩٧ ص
(١١٥)
٢٩٧ ص
(١١٦)
٢٩٩ ص
(١١٧)
٣٠٠ ص
(١١٨)
٣٠٠ ص
(١١٩)
٣٠٢ ص
(١٢٠)
٣٠٢ ص
(١٢١)
٣٠٣ ص
(١٢٢)
٣٠٤ ص
(١٢٣)
٣٠٥ ص
(١٢٤)
٣٠٥ ص
(١٢٥)
٣٠٦ ص
(١٢٦)
٣٠٩ ص
(١٢٧)
٣١٠ ص
(١٢٨)
٣١٢ ص
(١٢٩)
٣٢٩ ص
(١٣٠)
٣٤١ ص
(١٣١)
٣٥٠ ص
(١٣٢)
٣٥٢ ص
(١٣٣)
٣٦٩ ص
(١٣٤)
٣٧٥ ص
(١٣٥)
٣٧٩ ص
(١٣٦)
٣٨٥ ص
(١٣٧)
٣٨٨ ص
(١٣٨)
٣٩٥ ص
(١٣٩)
٣٩٥ ص
(١٤٠)
٣٩٦ ص
(١٤١)
٣٩٩ ص
(١٤٢)
٤٠٠ ص
(١٤٣)
٤٠٠ ص
(١٤٤)
٤٠٢ ص
(١٤٥)
٤٠٣ ص
(١٤٦)
٤٠٥ ص
(١٤٧)
٤٠٥ ص
(١٤٨)
٤٠٨ ص
(١٤٩)
٤١١ ص
(١٥٠)
٤١٢ ص
(١٥١)
٤١٦ ص
(١٥٢)
٤١٩ ص
(١٥٣)
٤٢٠ ص
(١٥٤)
٤٢٠ ص
(١٥٥)
٤٢٧ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص

الإمامة الإلهية (بحوث الشيخ محمد السند) - الساعدي، صادق محمدرضا - الصفحة ٦٤

تتصف الشريعة حينئذ بالثبات.

ولكن بحمد لله ومنّه هذا الاشكال وغيره مدفوع حتى على القول باعتبارية الحسن والقبح. كما سوف يأتي بيانه.

من الناحية التاريخية المسألة مرت بمراحل متعددة:-

١ ـ ان الفلاسفة القدمى قبل الاسلام سواء في الهندية او البهلوية او الحرانية أو اليونانية كلهم قائلون بعقلية المسألة، ومن المسلمين مَن اشار إلى عقليتهما الفارابي في كتابه المنطقيات.

٢ ـ ان ابن سينا الذي قام بمهمة ترجمة كتب القدماء عدل عن هذا الرأي ولم يبين عدوله ولم يشر اليه، وهكذا أثر في مَن أتى مِن بعده حيث تعاملوا مع كتبه على انها ترجمة امينة لكتب القوم. وقد تأثر هو في ذلك بما ذكره ابو الحسن الاشعري في التفكيك بين معاني الحسن والقبح.

وابن سينا تتضارب كلماته فهو في منطق الشفاء والاشارات (يمثل للمشهورات بالحسن والقبح وهي الاراء المحمودة التي تطابقت عليها آراء العقلاء)، وفي مقام اخر في النمط الثالث من الاشارات يقول: "ان احكام العقل العملي يستعين بالنظرى وقضاياه اما اوليات او مشهورات"، وكذلك عبارات أخرى كما في الهيات الشفاء في مسألة استجابة الدعاء يذكر فيها ان قضايا الحسن والقبح قضايا حقة يمكن اقامة البرهان عليها.

٣ ـ بعض المتأخرين كالمحقق اللاهيجي في كتابة "گوهر مراد" والسبزواري في شرح الاسماء الحسنى ذهب إلى انها تكوينية ولا ينافي كونها مشهورة من جهة أخرى.

٤ ـ المحقق الاصفهاني ومن بعده ذهب إلى أنها اعتبارية مطلقا ولا يمكن اقامة البرهان عليها وهذا هو المذهب السائد إلى الان.