ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٧٣ - چند روايت در مورد داستان هفتاد نفر بر گزيدگان موسى(ع) براى حضور در ميقات
همين است كه من آن را به صورت برهان برايت ايراد كردم.
سپس رو به سعد كرده و فرمود: بگو ببينم پيغمبرانى كه خدا آنها را برگزيده و كتابشان داده و با عصمت تاييدشان كرده با اينكه اعلم- در دو نسخه چاپى از برهان اعلام وارد شده و ليكن احتمال دارد كه تصحيف شده باشد- همه امتها هستند مانند موسى و عيسى (ع) آيا با وفور عقل و كمال علمى كه دارند هيچ ممكن نيست كه وقتى بخواهند اشخاص نيكى را براى كارى انتخاب كنند اتفاقا منافق از كار در آيند؟ عرض كردم: نه.
فرمود: بلكه ممكن است، به شهادت اينكه موسى كليم اللَّه (ع) با وجود عقل و كمال علمش و با اينكه وحى به او مىشد مع ذلك وقتى از اعيان قومش و از وجوه لشكريانش و خلاصه از كسانى كه شكى در ايمان و اخلاصشان نداشت هفتاد نفر براى رفتن به ميقات برگزيد انتخابش به خطا رفت و بجاى هفتاد نفر با ايمان هفتاد نفر منافق برگزيد و قرآن در بارهاش فرموده:( وَ اخْتارَ مُوسى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقاتِنا)- تا آنجا كه ميفرمايد-(لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً) ...(فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ). پس با اينكه مىبينيم اختيار و انتخاب مثل موسى كسى كه خداوند براى نبوتش برگزيده به خطا مىرود و افسد را بجاى اصلح بر مىگزيند مىفهميم كه انتخاب تنها و تنها كار كسى است كه به باطن اشخاص راه داشته و ضمائر و سريرههاى افراد برايش آشكار باشد، و نيز مىفهميم كه بعد از خطا رفتن انتخاب انبياء انتخاب مهاجر و انصار يك پشيز ارزش نداشته است[١].
مؤلف: آيهاى كه امام (ع) در اين روايت بدان استشهاد كرده نقل به معنى شده، يعنى امام (ع) آن را از آيات سوره اعراف و سوره نساء تركيب كرده است.
[چند روايت در مورد داستان هفتاد نفر بر گزيدگان موسى (ع) براى حضور در ميقات]
و در الدر المنثور از ابن ابى حاتم و ابو الشيخ از نوف حميرى روايت كرده كه گفت:
وقتى موسى براى رفتن به ميقات پروردگارش هفتاد نفر از قوم خود را برگزيد خدايش فرمود: من زمين را براى شما سجدهگاه و مايه طهارت قرار داده و سكينت را با شما در خانههاتان قرار مىدهم، و چنانتان مىكنم كه تورات را از حفظ بخوانيد و در نتيجه مردان و زنان و غلامان و آزادگان همگى بتوانند آن را قرائت كنند.
موسى به قوم خود گفت: خداوند براى شما تمامى روى زمين را سجدهگاه و آن را مايه طهارت قرار داده گفتند: ما در غير معابد نماز نمىخوانيم چه احتياج به چنين ترخيصى داريم. گفت: خداوند سكينت را با شما و در خانههاى شما قرار داده گفتند: لازم نيست، ما
[١] تفسير برهان ج ٢ ص ٣٨ ح ٣