اسلام و كمكهاى مردمى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٨ - ١٧- چگونه و به چه كسانى انفاق كنيم؟
اين احكام جنبه اختصاصى ندارد و مفهوم آن كاملًا عام است.
توجّه به اين نكته نيز لازم است كه نهى از تبذير بعد از دستور اداى حقّ خويشاوندان و مستمندان و ابنالسّبيل، اشاره به اين است كه مبادا تحت تأثير عواطف خويشاوندى و يا عاطفه نوعدوستى در مقابل مسكين و ابنالسّبيل قرار بگيريد و بيش از حد استحقاقشان به آنها انفاق كنيد و راه اسراف را بپوييد كه اسراف و تبذير در همه جا نكوهيده است.
آيه بعد به منزله استدلال و تأكيدى بر نهى از تبذير است، مىفرمايد:
«تبذيركنندگان برادران شياطين هستند!»
آرى، آنها برادران شيطانند، چرا كه كار شيطان فساد و تباهى است؛ تبذيركنندگان هم نعمتهاى خدا را بيهوده تباه مىسازند.
بنابراين، آنها كه غذاى اضافى درست مىكنند و دور مىريزند، و آنها كه براى خودنمايى غذاى بيست نفر را مثلًا براى پنج نفر ميهمان مهيّا مىكنند و اضافات را ضايع مىكنند، و آنها كه شنيده شده در كشورهاى خارج براى بالا نگهداشتن نرخ فرآوردههاى زراعتى و دامى مثلًا مقادير زيادى گندم و كره را به دريا مىريزند، همه برادران شيطانند؛ بلكه بسيارى از آنان خود شيطانند!
در آيه بعد تأكيد مىكند نه بخل نه اسراف؛ مىفرمايد: «دست خودرا بر گردن خويش بسته قرار مده (وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلَى عُنُقِكَ)!»
اين تعبير، كنايه لطيفى است از اينكه دست دهنده داشته باش و همچون بخيلان كه گويى دستهايشان به گردنشان با غل و زنجير بسته است و قادر به كمك و انفاق نيستند، مباش!