علم غيب (آگاهى سوم) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١٨ - اين علم تأثيرى در عمل و ارتباطى با تكليف ندارد

با تكاليف خاصه او ندارد. و اصولاً هر امر مفروض از آن جهت كه متعلق قضاء حتمى و حتمى الوقوع است متعلق امر يا نهى يا اراده و قصد انسانى نمى شود.

آرى متعلق قضاء حتمى و مشيت قاطعانه حق متعال و مورد رضا به قضاء است چنان كه سيدالشهداء (عليه السلام) در آخرين ساعت زندگى در ميان خاك و خون مى گفت:

«رضاً بقضاءك وتسليماً لأمرك لا معبود سواك».

و همچنين در خطبه اى كه هنگام بيرون آمدن از مكه خواند و فرمود:

«رضا اللّه رضانا أهل البيت».

٢. ممكن است كسى تصور كند كه علم قطعى به حوادث قطعى غير قابل تغيير مستلزم جبر است مثلاً اگر فرض شود كه امام علم داشته كه فلان شخصى در فلان وقت و فلان مكان با شرايط معينى او را خواهد كشت و اين حادثه به هيچ وجه قابل تغيير نيست لازمه اين فرض اين است كه ترك قتل در اختيار قاتل نبوده براى وى مقدور نمى باشد يعنى قاتل مجبور به قتل باشد و با فرض مجبوريت براى شخص مجبور تكليفى نيست!

و اين تصورى است بى پايه زيرا:

اوّلاً: اين اشكال در حقيقت اشكال است به گسترش تعلق