توحيد از ديدگاه آيات و روايات - کریمی، جعفر - الصفحة ٥٠

امام صادق عليه السلام درباره آيات ٨١ و ٨٢ سوره مريم، كه اشاره به عبادت مشركان در برابر اربابانشان دارد، مى‌فرمايد:
«لَيْسَ الْعِبادَةُ هِىَ السُّجُودُ وَ لَا الرُّكُوعُ، انَّما هِىَ طاعَةُ الرِّجالِ مَنْ اطاعَ الَمخْلُوقَ فى‌ مَعْصِيَةِ الْخالِقِ فَقَدْ عَبَدَهُ» «١» مقصود از اين عبادت، سجده و ركوع براى ديگران نيست، بلكه اطاعت نمودن افراد است. هر كس در راه نافرمانى خالق، از مخلوقى اطاعت كند، در حقيقت، او را عبادت كرده است.
امام باقر عليه السلام در تفسير آيه شريفه «وَ ما يُؤْمِنُ اكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ الَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ» «٢» (بيشتر مردم ايمان به خدا نياورده‌اند، مگر آنكه گرفتار شرك هستند)، مى‌فرمايد:
«شِرْكُ طاعَةٍ، لَيْسَ شِرْكُ عِبادَةٍ وَالْمَعاصِى الَّتى‌ يَرْتَكِبُونَ فَهِىَ شِرْكُ طاعَةٍ، اطاعُوا فيهَا الشَّيْطانَ فَاشْرَكُوا بِاللَّهِ فِى الطَّاعَةِ لِغَيْرِهِ وَ لَيْسَ بِاشْراكِ عِبادَةٍ انْ يَعْبُدُوا غَيْرَاللَّهِ» «٣» مقصود، شرك در اطاعت است، نه شرك در عبادت. گناهانى كه مردم مرتكب مى‌شوند شرك در اطاعت است؛ زيرا در انجام آنها شيطان را اطاعت مى‌كنند. پس براى خدا در اثر اطاعت غير او، شريك قرار مى‌دهند. و مقصود، شرك در عبادت نيست كه غيرخدا را عبادت‌كنند.
البته آن‌چه تا كنون در زمينه توحيد در اطاعت بيان شده، نه‌تنها مناجاتى با اطاعت از دستورات پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام و جانشينان بر حق آنان ندارد، بلكه اين اطاعت عين اطاعت از خداست؛ زيرا آنان تبيين‌كننده و تفسيركننده احكام الهى و مجرى فرمان‌هاى خداوند مى‌باشند و او خود حق حكومت و لزوم اطاعت را براى پيامبران و امامان عليهم السلام و برخى ديگر از بندگان صالح خود قرار داده است. امام باقر عليهم السلام مى‌فرمايند: