پيش از اين به اثبات رسيد. «١» توحيد از ديدگاه آيات و روايات ١٣٩ خدا، فوق زمان و مكان است ص : ١٣٩ مفضّل از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند كه فرمود:
نه جبر است و نه تفويض، بلكه امر ميان دو امر است.
عرض كردم معنى امر بين دو امر چيست؟ فرمود:
مثل اين است كه كسى را در حال انجام گناه مشاهده نمايى و او را از اين عمل نهى كنى، ولى او اعتنايى نكند و تو نيز او را به حال خود واگذارى تا آن گناه را انجام دهد. در اين صورت، تو او را به گناه امر نكرده‌اى.» نتيجه بحث تاكنون بدينجا رسيد كه عذاب خداوند نسبت به معصيت‌كاران، منافاتى با عدل الهى ندارد.
٤- تناسب عذاب ابدى با گناهان محدود يكى ديگر از اشكال‌هايى كه در زمينه عدل الهى مطرح شده، كيفيت مجازات و كيفر اعمال انسان‌ها در آخرت است كه مى‌گويند تناسبى ميان جرم و جريمه وجود ندارد و اين مخالف عدل الهى است؛ زيرا اصل كيفر دادن، لازمه عدل است، اما اگر تناسب بين جرم و كيفر رعايت نشود، نوعى بى‌عدالتى خواهد بود؛ مثل اينكه در قرآن، كيفر قتل نفس را جهنّم دائمى معيّن كرده يا عقوبت‌هاى سخت و غير قابل تحمّل ديگرى كه در مورد برخى از اعمال ديگر بيان شده، از نظر كيفيت، فوق‌العاده شديد، و از نظر مدّت، بسيار طولانى است. اين بى‌تناسبى چگونه با عدل الهى سازگار است؟ «٣» پاسخ:
آن‌چه به عنوان «تناسب كيفر و گناه» مطرح مى‌باشد، در مورد كيفرها و مقرّرات جزايى است كه در جامعه‌هاى بشرى به‌وسيله قانونگذاران الهى يا غير الهى وضع شده و به‌منظور جلوگيرى از تكرار جرم، به‌وسيله خود مجرم يا ديگران يا براى‌