بخش اول: آشنايى با منطقه خاور ميانه‌ مقدّمه‌ منطقه خاورميانه به عنوان حلقه اتصال سه قاره آسيا، اروپا و افريقا از گذشته دور مورد توجّه غربيها بوده است. از نظر استراتژيكى، خاورميانه بر اين سه قاره مسلّط است و كوتاه‌ترين راههاى زمينى، هوايى و دريايى بين سه قاره، از اين منطقه عبور مى‌كند. علاوه بر اين، وجود منطقه حساس خليج فارس، كه به وسيله گذرگاه آبى تنگه هرمز از درياى عمان جدا مى‌شود و كالاهاى تجارى و محموله‌هاى عظيم نفت از آن مى‌گذرد، جايگاه ويژه‌اى را براى خاورميانه در عرصه بين الملل آفريده است.
خاور ميانه به دليل موقعيّت حساس خود، در طول تاريخ نقش تعيين كننده‌اى در امور بين‌الملل داشته است و مركز ثقل حوادث و تحولات مهم سياسى در صحنه روابط بين‌الملل و نظام جهانى بوده است.
جغرافى‌دانان سياسى توجّه ويژه‌اى به تأثيرات منطقه خاورميانه بر قدرت جهانى داشته‌اند. آلفرد مكيندر جغرافيدان سياسى برجسته، نظريه معروف خود را تحت عنوان «هارتلند» (قلب جهان) مطرح كرد. در جريان جنگ جهانى دوم ان. جى. اسپايكمن يكى ديگر از جغرافيدانان، نظريه «ريملند» (سرزمين حاشيه) را طرح نمود. اس. بى. كومن ديگر نظريه‌پرداز جغرافياى سياسى، نظريه «كمربند شكننده» را پيرامون خاورميانه مطرح نمود.
مجموعه اين نظريه‌ها بيانگر اهميّت و ماهيّت محورى منطقه خاورميانه است.