امنيت ملى نمى‌شد، راهبرد عفو و گذشت را پيش مى‌گرفت. موارد زير نمونه‌هايى از اين راهبرد آن حضرت در برخورد با مخالفان خويش است:
١. امام باقر (ع) مى‌فرمايد: على (ع) به منادى‌اش در جنگ جمل دستور داد كه فرياد زند:
فراريان از جنگ، دنبال نمى‌شوند. زخميها كشته نمى شوند. اسيران به قتل نمى‌رسند.
هركس در خانه‌اش را ببندد، در امان است و هركس سلاحش را بر زمين اندازد، در امان است و هيچ چيز از اموال آنان به غنيمت گرفته نمى‌شود. «١» ٢. موسى بن طلحه بن عبيدالله، از كسانى بود كه در جنگ جمل به اسارت درآمد و به همراه ساير اسيران در بصره زندانى شد. او مى‌گويد: در زندان على (ع) در بصره بودم.
شنيدم منادى صدا مى‌زند: موسى بن طلحه كجاست؟ من و زندانيان استرجاع كرديم و زندانيان گفتند: تو را مى‌كشند.
على (ع) مرا به نزد خود خواست. وقتى در برابرش ايستادم، به من فرمود: اى موسى! گفتم: بله، امير مؤمنان! فرمود: سه مرتبه بگو: استغفرالله و اتوب اليه! من سه بار آن را گفتم. سپس به كسانى كه همراه وى بودند، فرمود: رهايش كنيد. و به من فرمود:
هر كجا مى‌خواهى برو، و آنچه از اسلحه و حيوان در سپاه ما دارى، بردار و در آينده زندگى‌ات از خدا بترس و در خانه‌ات بنشين. «٢» ٣. امام على (ع) هنگامى كه بر اهل بصره و توطئه جمل چيرگى يافت و پيروز شد، براى سخنرانى به پا خاست و فرمود:
اى مردم بصره! از شما گذشتم. بر حذر باشيد از فتنه، به راستى كه شما نخستين مردمانى بوديد كه بيعت شكستيد و وحدت امت را بر هم زديد. «٣» ٤. چون اميرمؤمنان تصميم حركت به سوى كوفه گرفت، عايشه را روانه ساخت و دستور