اسلام و روابط بينالمللى - لطیفی پاکده، لطفعلی - الصفحة ١٩٨
ط·آ±ط·آ³ط¸ث†ط¸â€ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ (ط·آµ) ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط·آ´ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ±ط·آ§ ط¸آ¾ط·آ°ط¸ظ¹ط·آ±ط¸ظ¾ط·ع¾ ط¸ث† ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¨ط·آ§ ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط·آ³ط·ع¾. ط·آ¯ط·آ±ط·آ¨ط·آ§ط·آ±ط¸â€، ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·إ’ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¢ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ´ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ظ¾ط¸â€، ط¸â€ ط·آ§ط·آ²ط¸â€ ط¹آ¯ط·آ±ط·آ¯ط¸ظ¹ط·آ¯: ط¢آ«١ط¢آ» ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ§ ط·آ§ط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ°ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عک ط¸ظ¹ط¸عکط·آµط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عک ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ط¸عکط¸â€°أ¢â‚¬عˆ ط¸â€ڑط¸عکط¸ث†ط¸â€™ط¸â€¦ط¸ع† ط·آ¨ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸â€ ط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ث†ط¸عکط·آ¨ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸â€ ط¸عکط¸â€،ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸â€¦ط¸ع¯ط¸ظ¹ط·آ«ط¸عکط·آ§ط¸â€ڑط¸إ’ ط·آ£ط¸عکط¸ث†ط¸â€™ ط·آ¬ط¸عکط·آ§ط·طŒط¸عˆط¸ث†ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آط¸عکط·آµط¸ع¯ط·آ±ط¸عکط·ع¾ط¸â€™ ط·آµط¸عˆط·آ¯ط¸عˆط¸ث†ط·آ±ط¸عˆط¸â€،ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ£ط¸عکط¸â€ ط¸ظ¹ط¸عˆط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ£ط¸عکط¸ث†ط¸â€™ ط¸ظ¹ط¸عˆط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط·آ§ ط¸â€ڑط¸عکط¸ث†ط¸â€™ط¸â€¦ط¸عکط¸â€،ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ث†ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸ث†ط¸â€™ ط·آ´ط¸عکط·آ§ط·طŒط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸â€،ط¸عˆ ط¸â€ط¸عکط·آ³ط¸عکط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ·ط¸عکط¸â€،ط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ظ¾ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸عکط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ظ¾ط¸عکط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ ط¸ع¯ ط·آ§ط·آ¹ط¸â€™ط·ع¾ط¸عکط·آ²ط¸عکط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ظ¾ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ظ¹ط¸عˆط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ث†ط¸عکط·آ£ط¸عکط¸â€ط¸â€™ط¸â€ڑط¸عکط¸ث†ط¸â€™ط·آ§ ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸عˆ ط·آ§ط¸â€ط·آ³ط¸â€کط¸عکط¸â€ط¸عکط¸â€¦ط¸عک ط¸ظ¾ط¸عکط¸â€¦ط¸عکط·آ§ ط·آ¬ط¸عکط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸â€،ط¸عˆ ط¸â€ط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸â€،ط¸ع¯ط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ³ط¸عکط·آ¨ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ط¸â€¹ط·آ§. (ط¸â€ ط·آ³ط·آ§ط·طŒ: ٩٠)
ط¸â€¦ط¹آ¯ط·آ± ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ ط¸ئ’ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸â€،ط¸â€¦ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط·آ³ط·ع¾ط¸â€،ط·إ’ ط¸ظ¹ط·آ§ ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط¸â€، ط·آ³ط¸ث†ط¸â€° ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¢ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ§ط·آ² ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط·آ¨ط·آ§ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ¨ط·آ§ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط·آ¨ط·آ§ ط¸â€ڑط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¯ ط¸â€ ط·آ§ط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ´ط·آ¯ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ ط·آ¯ [ط¸â€ ط¸â€، ط·آ³ط·آ± ط·آ¬ط¸â€ ط¹آ¯ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط¸â€ ط¸â€، ط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط¸â€¦ط·آ¨ط·آ§ط·آ±ط·آ²ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ ط¸â€ڑط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¯] ط¸ث† ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¨ط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط¸â€،ط·آ¯ ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¨ط·آ± ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸â€¦ط·آ³ط¸â€ط·آ· ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط¸ئ’ط¸â€ ط·آ¯ ط·ع¾ط·آ§ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط·آ¨ط¸â€ ط·آ§ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط·آ§ط·آ² ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸ئ’ط¸â€ ط·آ§ط·آ±ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط¹آ¯ط¸ظ¹ط·آ±ط¸â€° ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ¨ط·آ§ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط¸â€ ط¸â€ ط¸â€¦ط¸ث†ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯ [ط·آ¨ط¸â€ط¸ئ’ط¸â€،أ¢â‚¬عˆ] ط¸آ¾ط¸ظ¹ط·آ´ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آµط¸â€ط·آ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¨ط¸â€، ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ§ط·آ¬ط·آ§ط·آ²ط¸â€، ط¸â€ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¯ط¸â€،ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸â€، ط¸â€¦ط·ع¾ط·آ¹ط·آ±ط·آ¶ ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ´ط¸ث†ط¸ظ¹ط·آ¯. ط¢آ«٢ط¢آ» ط·آ¯ط·آ±ط·آ¨ط·آ§ط·آ±ط¸â€، ط·آ¹ط·آ§ط¸â€ڑط·آ¨ط·ع¾ ط·آ¨ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€، ط¹آ¯ط¸ظ¾ط·ع¾ط¸â€ ط¸â€° ط·آ§ط·آ³ط·ع¾:
ط·آ§ط·آ² ط¸ظ¾ط·آط¸ث†ط·آ§ط¸â€° ط¸â€¦ط·ع¾ط¸ث†ط¸â€ ط·ع¾ط·آ§ط·آ±ط¸ظ¹ط·آ®ط¸â€° ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ¯ط·آ±ط¸ئ’ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸â€ڑط·آ¨ط¸ظ¹ط¸â€ط¸â€، ط·آط·آ¯ط·آ§ط¸ئ’ط·آ«ط·آ± ط¸آ¾ط·آ³ ط·آ§ط·آ² ط¸آ¾ط¸ظ¹ط·آ±ط¸ث†ط·آ²ط¸â€° ط¸â€¦ط·آ³ط¸â€ط¸â€¦ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ط·آ± ط¸â€¦ط·آ§ط·آ¬ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط¸ظ¾ط·ع¾ط·آ ط¸â€¦ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¯ط·آ± ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸â€،ط·آ´ط·ع¾ط¸â€¦ ط¸â€،ط·آ¬ط·آ±ط¸â€°ط·إ’ ط¸â€¦ط·آ³ط¸â€ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ´ط·آ¯ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ ط·آ¯. ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¢ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط¸â€ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ±ط·آ§ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط·آ² ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸â€° ط¸â€¦ط·ع¾ط¸ث†ط¸â€ ط·آ±ط¸ث†ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ±ط¸ث†ط·آ§ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط·آ² ط·آ¨ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€، ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ط·آ· ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯. ط¢آ«٣ط¢آ» ط¸â€،ط¸â€¦ط¹â€ ط¸â€ ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ط·آ± ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸â€° ط¸ئ’ط·ع¾ط·آ¨ ط·آ¢ط¸â€¦ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€، ط¸â€¦ط·آ³ط¸â€ط¸â€¦ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ط·آ± ط¸â€¦ط·آ§ط·آ¬ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آط¸ظ¾ط·آ± ط·آ®ط¸â€ ط·آ¯ط¸â€ڑ (ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸آ¾ط¸â€ ط·آ¬ط¸â€¦ ط¸â€،ط·آ¬ط·آ±ط¸â€°) ط·آ§ط·آ² ط¸â€،ط¸â€¦ط¸ئ’ط·آ§ط·آ±ط¸â€° ط¸â€¦ط·آ±ط·آ¯ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط·آ¨ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€، ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¬ط·آ¹ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¨ط¸â€ ط·آ³ط·آ±ط·آ§ط¸â€ڑط¸â€، ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€° ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط·آ§ط·آ± ط·آ¨ط¸ث†ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯. ط¢آ«٤ط¢آ» ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€ ط·آ¸ط·آ± ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ±ط·آ³ط·آ¯ ط·آ§ط·آ®ط¸â€ط·آ§ط¸â€ڑ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¨ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸â€ڑط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ¨ط·آ¹ط·آ¯ط¸â€،ط·آ§ ط·آ¯ط·آ± ط·آ²ط¸â€ ط·آ¯ط¹آ¯ط¸â€° ط·آ³ط¸ظ¹ط·آ§ط·آ³ط¸â€° ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط¸â€،ط¸â€¦ ط¸ئ’ط¸â€¦ ط¸ث† ط·آ¨ط¸ظ¹ط·آ´ ط¸â€¦ط·آ¤ط·آ«ط·آ± ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ڑط·آ¹ ط·آ´ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾. ط·آ¯ط·آ± ط·ع¾ط·آ§ط·آ±ط¸ظ¹ط·آ® ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط¸ظ¹ط¸â€¦ ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ط¸ئ’ ط·آ¨ط¸â€ ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€، ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¯ط·آ± ط·آ²ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آط¸ئ’ط¸ث†ط¸â€¦ط·ع¾ ط¸â€¦ط·آ¹ط·آ§ط¸ث†ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ¯ط·آ±ط¹آ¯ط·آ°ط·آ´ط·ع¾ ط¸ث†ط·آµط¸ظ¹ط·ع¾ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط·آ´ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€¦ط·آ¬ط·آ§ط¸â€،ط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€، ط·ع¾ط·آط¸ث†ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ط¸â€،ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¨ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ´ط·آ±ط·آ· ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ ط·آ§ط¸â€،ط¸â€ ط·آ¨ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ±ط·آ³ط¸ث†ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸عکط¸â€، (ط·آµ) ط¸â€ ط·آ¬ط¸â€ ط¹آ¯ط¸â€ ط·آ¯. ط¢آ«٥ط¢آ» ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ث† ط·آ¨ط·آ± ط·آ®ط¸â€ط·آ§ط¸ظ¾ ط·ع¾ط·آ¨ط¸â€ط¸ظ¹ط·ط›ط·آ§ط·ع¾ ط·آ´ط·آ¯ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸â€¦ط·آ¹ط·آ§ط¸ث†ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ¹ط¸â€ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ§ط¸â€،ط¸â€ ط·آ¨ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ±ط·آ³ط¸ث†ط¸â€أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸عکط¸â€، (ط·آµ) ط¸â€¦ط·آط·آ¨ط·ع¾ ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¨ط¸â€، ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط·آ¯ط·إ’ ط¸â€ ط·آ´ط·آ§ط¸â€ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¯ط¸â€،ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ث† ط·آ¨ط¸â€، ط·آ¹ط¸â€ ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط¸ظ¹ط¸ئ’ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط·آ¨ط·آ²ط·آ±ط¹آ¯ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¶ط¸â€¦ط·آ±ط¸â€،ط·إ’ ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€° ط·ع¾ط·آط¸â€¦ط¸ظ¹ط¸â€ط¸â€° ط¸â€ ط·آ¨ط¸ث†ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾أ¢â‚¬عˆ