اسلام و روابط بينالمللى - لطیفی پاکده، لطفعلی - الصفحة ١٩٠
ط¸ث†ط¸عکط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸â€،ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آط¸عکط·ع¾ط¸â€کط¸عکط¸â€°أ¢â‚¬عˆ ط¸â€ط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عک ط¸ظ¾ط¸ع¯ط·ع¾ط¸â€™ط¸â€ ط¸عکط·آ©ط¸إ’ ط¸ث†ط¸عکط¸ظ¹ط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عک ط·آ§ط¸â€ط·آ¯ط¸â€کط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عˆ ط¸â€ط¸ع¯ط¸â€ط¸â€کط¸â€،ط¸ع¯ ط¸ظ¾ط¸عکط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ ط¸ع¯ ط·آ§ط¸â€ ط·ع¾ط¸عکط¸â€،ط¸عکط¸ث†ط¸â€™ط·آ§ ط¸ظ¾ط¸عکط¸â€ط¸عکط·آ§ط·آ¹ط¸عˆط·آ¯ط¸â€™ط¸ث†ط¸عکط·آ§ط¸â€ ط¸عک ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ§ ط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸â€° ط·آ§ط¸â€ط·آ¸ط¸â€کط¸عکط·آ§ط¸â€ط¸ع¯ط¸â€¦ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عک.
(ط·آ¨ط¸â€ڑط·آ±ط¸â€،: ١٩٣)
ط·آ¨ط·آ§ ط·آ¢ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط·آ¬ط¸â€ ط¹آ¯ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·ع¾ط·آ§ ط·آ¯ط¸ظ¹ط¹آ¯ط·آ± ط¸ظ¾ط·ع¾ط¸â€ ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€° ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯ط·إ’ ط¸ث† ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط·إ’ ط¸â€¦ط·آ®ط·آµط¸ث†ط·آµ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط·آ´ط¸ث†ط·آ¯. ط¸آ¾ط·آ³ ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط·آ¯ط·آ³ط·ع¾ ط·آ¨ط·آ±ط·آ¯ط·آ§ط·آ´ط·ع¾ط¸ظ¹ط·آ¯ط·إ’ ط·ع¾ط·آ¬ط·آ§ط¸ث†ط·آ² ط·آ¬ط·آ² ط·آ¨ط·آ± ط·آ³ط·ع¾ط¸â€¦ط¸ئ’ط·آ§ط·آ±ط·آ§ط¸â€ ط·آ±ط¸ث†ط·آ§ ط¸â€ ط¸ظ¹ط·آ³ط·ع¾.
ط¸â€ ط¸ئ’ط·ع¾ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط¸â€،ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط·آ¯ط·آ± ط·آ¨ط·آ§ط·آ¨ ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ¯ط·آ± ط¸ظ¹ط¸ئ’ ط·ع¾ط¸â€ڑط·آ³ط¸ظ¹ط¸â€¦أ¢â‚¬عˆط·آ¨ط¸â€ ط·آ¯ط¸â€° ط·آ§ط·آ³ط·آ§ط·آ³ط¸â€° ط·آ¨ط¸â€، ط·آ¯ط¸ث† ط¸â€ ط¸ث†ط·آ¹ ط·ع¾ط¸â€ڑط·آ³ط¸ظ¹ط¸â€¦ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ´ط¸ث†ط·آ¯: ط·آ¯ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ¹ط¸â€° ط¸ث† ط·آ§ط·آ¨ط·ع¾ط·آ¯ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€°. ط·آ¯ط·آ± ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ¯ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ¹ط¸â€° ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€¦ط¸â€ڑط·ع¾ط·آ¶ط·آ§ط¸â€° ط¸â€ ط¸ث†ط·آ¹ ط·ع¾ط·آ¬ط·آ§ط¸ث†ط·آ² ط·آ¯ط·آ´ط¸â€¦ط¸â€ ط·إ’ ط·آ¯ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ¹ ط·آ±ط·آ§ ط·ع¾ط·آ¹ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ظ¾ ط¸ث† ط·آ¹ط¸â€¦ط¸â€ط¸ظ¹ط·آ§ط·ع¾ط¸â€° ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط·إ’ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ¯ط·آ± ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ§ط·آ¨ط·ع¾ط·آ¯ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¯ط¸â€ڑط·ع¾ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ط¸â€¹ط·آ§ ط·آ§ط·آ² ط¸â€،ط¸â€¦ط¸â€، ط·آ§ط·آ¨ط·آ²ط·آ§ط·آ±ط¸â€،ط·آ§ط¸â€° ط·آ¯ط¸ظ¹ط¹آ¯ط·آ± ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ¯ط¸â€، ط·آ´ط·آ¯ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯ ط¸ث† ط¸â€ ط·ع¾ط¸ظ¹ط·آ¬ط¸â€، ط¸â€ ط·آ¯ط·آ§ط·آ¯ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯ ط·آ¨ط¸â€، ط¸ث†ط¸ظ¹ط¹ع©ط¸â€، ط·ع¾ط¸â€ط·آ§ط·آ´ ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط¸â€،ط·آ¯ط·آ§ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ¯ط·آ´ط¸â€¦ط¸â€ ط·آ¨ط¸â€، ط·آ±ط·آ§ط¸â€، ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ§ط¸â€ ط·آ¬ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ´ط·آ¯ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯. ط·آ¯ط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ§ط·آ°ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¹ط·آ§ط·آ¯ط¸â€ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¯ط·آ§ط·آ´ط·ع¾ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯. ط¸ظ¾ط¸â€ڑط¸â€،ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط¸â€،ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ®ط¸â€¦ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸â€° (ط·آ±ط¸â€،) ط¸â€¦ط·آµط·آ¯ط·آ§ط¸â€ڑ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¹ط·آ§ط·آ¯ط¸â€ ط·آ¯ط·آ± ط·آ´ط·آ±ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ· ط¸ئ’ط¸â€ ط¸ث†ط¸â€ ط¸â€° ط·آ±ط·آ§ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¹ط·آµط·آ± ط·ط›ط¸ظ¹ط·آ¨ط·ع¾ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¹ط·آµط·آ± ط·آ¹ط·آ¬ط¸â€أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸عکط¸â€، ط·ع¾ط·آ¹ط·آ§ط¸â€ط¸â€° ط¸ظ¾ط·آ±ط·آ¬ط¸â€، ط·آ§ط¸â€ط·آ´ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ظ¾ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ط·إ’ ط¸ث†ط·آ¬ط¸ث†ط·آ¯ ط·آ´ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ظ¾ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¹ط·آµط·آ± (ط·آ¹ط·آ¬) ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸â€° ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¢ط¸ظ¹ط·ع¾أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸عکط¸â€، ط·آ³ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸â€¦ط·آط¸â€¦ط·آ¯ ط·آ¨ط·آ§ط¸â€ڑط·آ± ط·آµط·آ¯ط·آ± ط·آ§ط·آ°ط¸â€ ط¸ظ¾ط¸â€ڑط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ¬ط·آ§ط¸â€¦ط·آ¹ ط·آ§ط¸â€ط·آ´ط·آ±ط·آ§ط·آ¦ط·آ· ط·آ±ط·آ§ ط¸ئ’ط·آ§ط¸ظ¾ط¸â€° ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯. ط¢آ«١ط¢آ» ط·آ³ط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¬ط·آ§ط¸â€¦ط·آ¹ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€° ط¸â€ط·آ§ط·آ²ط¸â€¦ ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ¯ط·آ´ط¸â€¦ط¸â€ ط·إ’ ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط·آ§ط·آ± ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯. ط¹â€ ط¸â€،ط·آ§ط·آ±ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¯ط·آ± ط·آ®ط·آµط¸ث†ط·آµ ط·آ§ط¸â€،ط¸â€ ط¸ئ’ط·ع¾ط·آ§ط·آ¨ ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸آ¾ط·آ³ ط·آ§ط·آ² ط·آ¯ط·آ¹ط¸ث†ط·ع¾ ط·آ¨ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ط·إ’ ط·آ¯ط·آ± ط·آµط¸ث†ط·آ±ط·ع¾ ط·آ¹ط·آ¯ط¸â€¦ ط¸آ¾ط·آ°ط¸ظ¹ط·آ±ط·آ´ ط·آ§ط·آ¨ط·ع¾ط·آ¯ط·آ§ ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¯ط·آ±ط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط·آ¬ط·آ²ط¸ظ¹ط¸â€، ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط¸â€ ط¸آ¾ط·آ°ط¸ظ¹ط·آ±ط¸ظ¾ط·ع¾ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¬ط¸â€،ط·آ§ط·آ¯ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯. ط¸آ¾ط¸â€ ط·آ¬ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ§ط·آ² ط·آ¬ط¸â€ ط¹آ¯ ط·آ¯ط·آ± ط·آط·آ±ط¸â€¦ ط¸â€¦ط¸ئ’ط¸â€، ط¸ث† ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط¸â€،ط·آ§ط¸â€° ط·آط·آ±ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¨ط·آ§ ط¸ئ’ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ±ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸ئ’ط¸â€ ط¸ث† ط·آ²ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ أ¢â‚¬عˆط¸â€،ط·آ§ ط·آط·آ±ط¸â€¦ط·ع¾ ط¸â€ڑط·آ§ط·آ¦ط¸â€ ط¸â€،ط·آ³ط·ع¾ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¯ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط¸â€° ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯.
ط·آ´ط·آ´ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ§ط·آ² ط¸ئ’ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ± ط¸â€ ط·آ²ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸ئ’أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ± ط·آ´ط·آ±ط¸ث†ط·آ¹ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط·إ’ ط¸â€ ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·ع¾ط¸ث†ط·آ¬ط¸â€، ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ¨ط¸â€، ط¸ئ’ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ± ط·آ¯ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط·آ³ط·ع¾ ط·آ¬ط¸â€ط·آ¨ ط·آ´ط¸ث†ط·آ¯ ط¸ث† ط¸ظ¾ط·آ±ط·آµط·ع¾ط¸â€° ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط¸â€،ط·آ¬ط¸â€¦ط¸â€، ط¸ئ’ط¸ظ¾ط·آ§ط·آ± ط¸â€ ط·آ²ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸ئ’أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ± ط·آ¨ط¸â€، ط·آ¬ط·آ§ط¸â€¦ط·آ¹ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€° ط¸ظ¾ط·آ±ط·آ§ط¸â€،ط¸â€¦ ط¹آ¯ط·آ±ط·آ¯ط·آ¯. ط¢آ«٢ط¢آ» ط·آ¯ط·آ± ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ط·آ±ط¸â€،ط·إ’ ط¸â€ڑط·آ±ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€¦ط·آ¬ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط¸ظ¾ط·آ±ط¸â€¦ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯:
ط¸ظ¹ط¸عکط·آ§ ط·آ£ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€کط¸عˆط¸â€،ط¸عکط·آ§ ط·آ§ط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ°ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عک ط·آ¢ط¸â€¦ط¸عکط¸â€ ط¸عˆط¸ث†ط·آ§ ط¸â€ڑط¸عکط·آ§ط·ع¾ط¸ع¯ط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط·آ§ ط·آ§ط¸â€ط¸â€کط¸عکط·آ°ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عک ط¸ظ¹ط¸عکط¸â€ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ ط¸â€¦ط¸ع¯ط¸â€ ط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€™ط¸ئ’ط¸عˆط¸ظ¾ط¸â€کط¸عکط·آ§ط·آ±ط¸ع¯ ط¸ث†ط¸عکط¸â€ط¸â€™ط¸ظ¹ط¸عکط·آ¬ط¸ع¯ط·آ¯ط¸عˆط¸ث†ط·آ§ ط¸ظ¾ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·ط›ط¸ع¯ط¸â€ط¸â€™ط·آ¸ط¸عکط·آ©ط¸â€¹ ط¸ث†ط¸عکط·آ§ط·آ¹ط¸â€™ط¸â€ط¸عکط¸â€¦ط¸عˆط¸ث†ط·آ§ ط·آ£ط¸عکط¸â€ ط¸â€کط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸â€،ط¸عک ط¸â€¦ط¸عکط·آ¹ط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€™ط¸â€¦ط¸عˆط·ع¾ط¸â€کط¸عکط¸â€ڑط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸عک. (ط·ع¾ط¸ث†ط·آ¨ط¸â€،: ١٢٣)
ط·آ§ط¸â€° ط¸ئ’ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ¢ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯! ط·آ¨ط·آ§ ط¸ئ’ط·آ§ط¸ظ¾ط·آ±ط·آ§ط¸â€ ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¨ط¸â€، ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸â€ ط·آ²ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸ئ’أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ±ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط¸آ¾ط¸ظ¹ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط¸ئ’ط¸â€ ط¸ظ¹ط·آ¯ط·إ’ [ط¸ث† ط·آ¯ط·آ´ط¸â€¦ط¸â€ ط·آ¯ط¸ث†ط·آ±ط·ع¾ط·آ±ط·إ’ ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ±ط·آ§ ط·آ§ط·آ² ط·آ¯ط·آ´ط¸â€¦ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ²ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸ئ’ ط·ط›ط·آ§ط¸ظ¾ط¸â€ ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€ ط·آ¯.] ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¯ط·آ± ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ´ط·آ¯ط·ع¾ ط¸ث† ط·آ®ط·آ´ط¸ث†ط¸â€ ط·ع¾ [ط¸ث† ط¸â€ڑط·آ¯ط·آ±ط·ع¾أ¢â‚¬عˆ] ط·آ§ط·آط·آ³ط·آ§ط·آ³ ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط¸ث† ط·آ¨ط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¨ط·آ§ ط¸آ¾ط·آ±ط¸â€،ط¸ظ¹ط·آ²ط¹آ¯ط·آ§ط·آ±ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾. ط¢آ«٣ط¢آ»