اسلام و روابط بينالمللى - لطیفی پاکده، لطفعلی - الصفحة ١٢٤
ط·آ·ط·آ¨ط¸ظ¹ط·آ¹ط¸â€° ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ§ط·آ² ط·آ¯ط¸ث† ط¸â€ ط·آ§ط·آط¸ظ¹ط¸â€، ط·ع¾ط¸â€،ط·آ¯ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ´ط¸ث†ط·آ¯: ط·آ¯ط·آ§ط·آ®ط¸â€ط¸â€° ط¸ث† ط·آ®ط·آ§ط·آ±ط·آ¬ط¸â€°. ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·ع¾ط·آ£ط¸â€¦ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾ ط¸â€،ط¸â€¦ ط·آ¨ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¯ط·آ± ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¯ط¸ث† ط·آط¸ظ¹ط·آ·ط¸â€، ط·آ¹ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯. ط¸آ¾ط¸ظ¹ط·آ´ ط·آ§ط·آ² ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·إ’ ط·آ¯ط·آ± ط·آ§ط·آط¸ئ’ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ§ط¸â€،ط¸â€ ط·آ°ط¸â€¦ط¸â€، ط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ¯ط¸ظ¹ط¸â€¦ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط·آ°ط¸â€¦ط¸ظ¹ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط¸â€،ط¸â€ ط·آ¯ ط·آ¬ط·آ§ط·آ³ط¸ث†ط·آ³ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط¸ظ¹ط·آ§ ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€¦ط·آ´ط·آ±ط¸ئ’ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¦ط·آ¯ط·آ§ط·آ¯ ط·آ±ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط¸ظ¹ط·آ§ ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آ¬ط¸â€ ط¹آ¯ ط·آ¨ط·آ§ ط¸â€¦ط·آ³ط¸â€ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·ع¾ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط¸ئ’ ط·آ¨ط·آ¨ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ڑط·آ¶ ط¸â€ڑط·آ±ط·آ§ط·آ±ط·آ¯ط·آ§ط·آ¯ ط·آ°ط¸â€¦ط¸â€، ط·ع¾ط¸â€ط¸â€ڑط¸â€° ط·آ´ط·آ¯ط¸â€،ط·إ’ ط·آ§ط·آ² ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ®ط·آ§ط·آ±ط·آ¬ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ´ط¸ث†ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ¨ط·آ§ ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط¸â€،ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ئ’ط·آ§ط¸ظ¾ط·آ± ط·آط·آ±ط·آ¨ط¸â€° ط·آ¨ط·آ±ط·آ®ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط¹آ¯ط·آ±ط·آ¯ط·آ¯. ط¢آ«١ط¢آ» ط·آ¨ط¸â€، ط¸â€ ط·آ¸ط·آ± ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ±ط·آ³ط·آ¯ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط·آط¸ئ’ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ´ط·آ¯ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¨ط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط·آ¯ط¸â€ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ¬ط·آ§ط¸â€¦ط·آ¹ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط¸â€ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€° ط·آ¨ط·آ§ط·آ²ط¸â€° ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€ ط·آ¯.
٢. ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ط·آ¨ط·آ§ط¸ث†ط·آ±ط¸â€°ط·إ’ ط·آ´ط·آ±ط·آ· ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ ط·ع¾ط·آط¸â€ڑط¸â€ڑ ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾: ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ´ط·آ±ط·آ·ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ¯ط·آ± ط·آ¢ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ¨ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·ع¾ط·آط¸â€ڑط¸â€ڑ ط¸ث†ط·آ¹ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط¸â€ط¸â€،ط¸â€° ط·آ°ط¸ئ’ط·آ± ط·آ´ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ط·إ’ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ث† ط¸ظ¹ط¸ئ’ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط¸â€¦ط¸â€،ط¸â€¦أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ±ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ§ط·آ¨ط·آ¹ط·آ§ط·آ¯ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط·إ’ ط·آ¨ط·آ§ط¸ث†ط·آ± ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ڑط·آ¹ط¸â€° ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط¸ث† ط¸آ¾ط·آ±ط¸â€،ط¸ظ¹ط·آ² ط·آ§ط·آ² ط¸â€،ط·آ± ط¹آ¯ط¸ث†ط¸â€ ط¸â€، ط·آ´ط·آ±ط¸ئ’ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾. ط¸ئ’ط·آ³ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¨ط¸â€، ط¸ظ¹ط¸â€ڑط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ط¸ث†ط·آ± ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط·آ¯ط·إ’ ط¸â€¦ط·آ·ط¸â€¦ط·آ¦ط¸â€ ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸â€،ط¸â€¦ط¸ظ¹ط·آ´ط¸â€، ط·ع¾ط·آط·ع¾ ط¸â€ ط·آ¸ط·آ± ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط¸â€ڑط·آ±ط·آ§ط·آ± ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط·آ¯ ط¸ث† ط¸â€،ط¸ظ¹ط¹â€ ط¸ئ’ط·آ³ ط¸ث† ط¸â€،ط¸ظ¹ط¹â€ ط¹â€ ط¸ظ¹ط·آ²ط¸â€° ط·آ¨ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ§ط·آ¬ط·آ§ط·آ²ط¸â€، ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ط¸â€° ط·آ¨ط·آ²ط·آ±ط¹آ¯ط·إ’ ط¸â€ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸ث†ط¹â€ ط¸ئ’أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ±ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آ¶ط·آ±ط·آ¨ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€° ط·آ¨ط¸â€، ط·آ§ط¸ث† ط¸ث†ط·آ§ط·آ±ط·آ¯ ط·آ¢ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯: ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط·آط¸â€ڑط¸ظ¹ط¸â€ڑط·ع¾ط·إ’ ط·آ¯ط·آ± ط·آ¢ط¸ظ¹ط¸â€، ط·آ¯ط¸ظ¹ط¹آ¯ط·آ±ط¸â€°ط·إ’ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ±ط¸ث†ط·آ´ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¨ط¸ظ¹ط·آ´أ¢â‚¬عˆط·ع¾ط·آ± ط·آ¢ط¸â€¦ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾:
ط¸ث†ط¸عکط¸ئ’ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸ظ¾ط¸عک ط·آ£ط¸عکط·آ®ط¸عکط·آ§ط¸ظ¾ط¸عˆ ط¸â€¦ط¸عکط·آ§ ط·آ£ط¸عکط·آ´ط¸â€™ط·آ±ط¸عکط¸ئ’ط¸â€™ط·ع¾ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ث†ط¸عکط¸â€ط¸عکط·آ§ ط·ع¾ط¸عکط·آ®ط¸عکط·آ§ط¸ظ¾ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عک ط·آ£ط¸عکط¸â€ ط¸â€کط¸عکط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ£ط¸عکط·آ´ط¸â€™ط·آ±ط¸عکط¸ئ’ط¸â€™ط·ع¾ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ¨ط¸ع¯ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸â€،ط¸ع¯ ط¸â€¦ط¸عکط·آ§ط¸â€ط¸عکط¸â€¦ط¸â€™ ط¸ظ¹ط¸عˆط¸â€ ط¸عکط·آ²ط¸â€کط¸ع¯ط¸â€ط¸â€™ ط·آ¨ط¸ع¯ط¸â€،ط¸ع¯ ط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·آ³ط¸عˆط¸â€ط¸â€™ط·آ·ط¸عکط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¹ ط¸ظ¾ط¸عکط·آ£ط¸عکط¸ظ¹ط¸â€کط¸عˆ ط·آ§ط¸â€ط¸â€™ط¸ظ¾ط¸عکط·آ±ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€ڑط¸عکط¸ظ¹ط¸â€™ط¸â€ ط¸ع¯ ط·آ£ط¸عکط·آط¸عکط¸â€ڑط¸â€کط¸عˆ ط·آ¨ط¸ع¯ط·آ§ط¸â€ط¸â€™ط·آ£ط¸عکط¸â€¦ط¸â€™ط¸â€ ط¸ع¯ ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€ ط¸ئ’ط¸عˆط¸â€ ط·ع¾ط¸عˆط¸â€¦ط¸â€™ ط·ع¾ط¸عکط·آ¹ط¸â€™ط¸â€ط¸عکط¸â€¦ط¸عˆط¸ث†ط¸â€ ط¸عک. (ط·آ§ط¸â€ ط·آ¹ط·آ§ط¸â€¦: ٨١)
ط¸ث† ط¹â€ ط¹آ¯ط¸ث†ط¸â€ ط¸â€، ط·آ§ط·آ² ط·آ¢ط¸â€ ط¹â€ ط¸â€، ط·آ´ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ئ’ [ط·آ®ط·آ¯ط·آ§] ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط¹آ¯ط·آ±ط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط¸ظ¹ط·آ¯ ط·آ¨ط·ع¾ط·آ±ط·آ³ط¸â€¦ط·إ’ ط·آ¨ط·آ§ ط·آ¢ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¯ ط·آ§ط·آ² ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط¹â€ ط¸ظ¹ط·آ²ط¸â€° ط·آ±ط·آ§ ط·آ´ط·آ±ط¸ظ¹ط¸ئ’ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط·آ³ط·آ§ط·آ®ط·ع¾ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¯ ط¸ئ’ط¸â€، [ط·آ®ط·آ¯ط·آ§] ط·آ¯ط¸â€ط¸ظ¹ط¸â€ط¸â€° ط·آ¯ط·آ±ط·آ¨ط·آ§ط·آ±ط¸â€، ط·آ¢ط¸â€ ط·آ¨ط·آ± ط·آ´ط¸â€¦ط·آ§ ط¸â€ ط·آ§ط·آ²ط¸â€ ط¸â€ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸â€ ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط¸â€،ط·آ±ط·آ§ط·آ³ط¸ظ¹ط·آ¯ط·ع؛
ط¸آ¾ط·آ³ ط·آ§ط¹آ¯ط·آ± ط¸â€¦ط¸â€°أ¢â‚¬عˆط·آ¯ط·آ§ط¸â€ ط¸ظ¹ط·آ¯ط·إ’ ط¸ئ’ط·آ¯ط·آ§ط¸â€¦ ط¸ظ¹ط¸ئ’ ط·آ§ط·آ² [ط¸â€¦ط·آ§] ط·آ¯ط¸ث† ط·آ¯ط·آ³ط·ع¾ط¸â€، ط·آ¨ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€¦ط¸â€ ط¸â€° ط·آ³ط·آ²ط·آ§ط¸ث†ط·آ§ط·آ±ط·ع¾ط·آ± ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ط·ع؛
٣. ط·آ¹ط¸â€¦ط¸â€ ط·آ´ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ³ط·ع¾ط¸â€،ط·إ’ ط¸â€ط·آ§ط·آ²ط¸â€¦ط¸â€، ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ¬ط·آ§ط·آ¯ ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾: ط¸ث†ط·آ¹ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾ ط·آ¨ط¸â€، ط¸ئ’ط·آ³ط·آ§ط¸â€ ط¸â€° ط·آ¯ط·آ§ط·آ¯ط¸â€، ط·آ´ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€، ط·آ§ط¸ث†ط¸â€ط¸â€¹ط·آ§ ط¸â€¦ط·آ¤ط¸â€¦ط¸â€ ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط·آ¯ط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط¸ئ’ط·آ§ط·آ± ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط·آط·آ±ط¸ئ’ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ط·إ’ ط·آ§ط¸â€ڑط·آ¯ط·آ§ط¸â€¦ ط¸ئ’ط¸â€ ط¸â€ ط·آ¯ ط¸ث† ط·آ³ط¸ث†ط¸â€¦ ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€ ط¸ئ’ط¸â€، ط¸ئ’ط·آ§ط·آ±ط¸â€،ط·آ§ط¸â€° ط·آ¢ط¸â€ ط¸â€،ط·آ§ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¨ ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯.
ط¸â€ ط¸â€¦ط¸ث†ط¸â€ ط¸â€،أ¢â‚¬عˆط·آ§ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط·آ¹ط¸â€¦ط¸â€ ط·آµط·آ§ط¸â€ط·آط·إ’ ط¸ظ¾ط·آ±ط¸ث† ط·آ®ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ط¸â€ ط·آ®ط·آ´ط¸â€¦ ط·آ¯ط·آ± ط·آ´ط·آ±ط·آ§ط¸ظ¹ط·آ·ط¸â€° ط·آ§ط·آ³ط·ع¾ ط¸ئ’ط¸â€، ط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط·آ¬ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آ¢ط¸â€ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¯ط·آ§ط·آ±ط¸ظ¹ط¸â€¦. ط·آ¯ط·آ± ط·آ±ط¸ث†ط·آ§ط¸ظ¹ط·ع¾ط¸â€° ط·آ§ط·آ² ط·آ§ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€¦ ط·آ¨ط·آ§ط¸â€ڑط·آ± (ط·آ¹) ط·آ¢ط¸â€¦ط·آ¯ط¸â€، ط·آ§ط·آ³ط·ع¾:
ط¸â€¦ط¸عکط¸â€ ط¸â€™ ط¸ئ’ط¸عکط·آ¸ط¸عکط¸â€¦ط¸عک ط·ط›ط¸عکط¸ظ¹ط·آ¸ط·آ§ط¸â€¹ ط¸ث†ط¸عک ط¸â€،ط¸عˆط¸ث†ط¸عک ط¸ظ¹ط¸عکط¸â€ڑط·آ¯ط¸ع¯ط·آ±ط¸عˆ ط·آ¹ط¸عکط¸â€ط¸عکط¸â€° ط·آ¥ط¸ع¯ط¸â€¦ط¸â€™ط·آ¶ط¸عکط·آ§ط·آ¦ط¸ع¯ط¸â€،ط¸ع¯ ط·آط¸عکط·آ´ط¸عکط·آ§ ط·آ§ط¸â€ط¸â€ط¸â€کط¸عکط¸â€،ط¸عˆ ط¸â€ڑط¸عکط¸â€ط¸â€™ط·آ¨ط¸عکط¸â€،ط¸عˆ ط·آ£ط¸â€¦ط¸â€™ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¹ ط¸ث†ط¸عک ط·آ¥ط¸ع¯ط¸ظ¹ط¸â€¦ط¸عکط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط¸â€¹ ط¸ظ¹ط¸ث†ط¸â€™ط¸â€¦ط¸عک ط·آ§ط¸â€ط¸â€™ط¸â€ڑط¸ع¯ط¸ظ¹ط·آ§ط¸â€¦ط¸عکط·آ©ط¸ع¯. ط¢آ«٢ط¢آ» ط¸â€،ط·آ± ط¸ئ’ط¸â€، ط¸â€ڑط·آ§ط·آ¯ط·آ± ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯ ط·آ®ط·آ´ط¸â€¦ ط·آ®ط¸ث†ط·آ¯ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¨ط·آ®ط¸ث†ط·آ±ط·آ¯ ط·آ¯ط·آ± ط·آط·آ§ط¸â€ط¸â€° ط¸ئ’ط¸â€، ط·ع¾ط¸ث†ط·آ§ط¸â€ ط·آ§ط·آ¬ط·آ±ط·آ§ط¸â€° ط·آ¢ط¸â€ ط·آ±ط·آ§ ط·آ¯ط·آ§ط·آ´ط·ع¾ط¸â€، ط·آ¨ط·آ§ط·آ´ط·آ¯ط·إ’ ط·آ®ط·آ¯ط·آ§ ط¸â€ڑط¸â€ط·آ¨ ط·آ§ط¸ث† ط·آ±ط·آ§ ط·آ¯ط·آ± ط·آ±ط¸ث†ط·آ² ط¸â€ڑط¸ظ¹ط·آ§ط¸â€¦ط·ع¾ ط·آ§ط·آ² ط·آ§ط¸â€¦ط¸â€ ط¸ظ¹ط·ع¾ ط¸ث† ط·آ§ط¸ظ¹ط¸â€¦ط·آ§ط¸â€ ط¸آ¾ط·آ± ط·آ®ط¸ث†ط·آ§ط¸â€،ط·آ¯ ط¸ئ’ط·آ±ط·آ¯.