ابو عبد اللّه، محمّد بن سلامة بن جعفر، معروف به «قاضى قُضاعى»، از دانشوران نيمۀ نخست سدۀ پنجم بود. از تاريخ زندگى او اطّلاعات چندانى در دست نيست. همين اندازه مى‌دانيم كه در دوران فاطميان در مصر مى‌زيست و در علومى چند، ازجمله: ادبيات، فقه، حديث، تفسير و تاريخ، دست داشته و در سه علم اخير، آثارى از او به يادگار مانده است. وى در مسند قضاوت بود و در دوران وزارت على بن احمد جَرجرايى، وزير دربار فاطميان، منشى او بود و روزگارى چند به عنوان سفير فاطميان در حكومت روم شرقى، در قسطنطنيه اقامت داشت. او در شب پنجشنبه شانزدهم ذى‌قعدۀ سال ٤٥٤، چشم از جهان فرو بست.١ تنى چند از كسانى كه قُضاعى نزد آنان دانش آموخت، اين كسان‌اند: ابو مسلم محمّد بن احمد كاتب، احمد بن ثرثال، ابو الحسن

(١) . براى آگاهى بيشتر، ر. ك: وفيات الأعيان، ج ٤، ص ٢١٢؛ الوافى بالوفيات، ج ٣، ص ١١٦؛ سِيَر أعلام النبلاء، ج ١٨، ص ٩٢؛ ريحانة الأدب، ج ٤، ص ٤٢٢.