شگفتي‌هاى آفرينش (ترجمه توحيد مفضل) - ميرزايي، نجفعلي - الصفحة ١٣٩ - معادن و استفاده انسان از آنها

مردم از كوه در برابر دشمنانشان دژها و قلعه‌هاى سخت و محكم مى‌سازند.

از سنگهاى آن براى به كارگيرى در ساختمانها و ساخت سنگ آسياب استفاده مى‌كنند. همچنين در كوهها انواع معادن و جواهر نهفته است.

در كوهها مصالح و منافع ديگرى نيز وجود دارد كه مدبّر و حكيم آن بهتر مى‌داند.

[معادن و استفاده انسان از آنها]

اى مفضّل! در معادن كه از آنها جواهرى چون: گچ، آهك، زرنيخ، مردار سنگ، سنگ سرمه، جيوه، مس، سرب، نقره، طلا، زبرجد، ياقوت، زمرّد و انواع سنگها استخراج مى‌شود نظاره كن.

همچنين قير، موميا، گوگرد، نفت و ديگر چيزهايى كه مردم با آنها رفع نياز مى‌كنند و از آنها استفاده مى‌نمايند.

آيا بر هيچ عاقل و خردمندى پوشيده است كه تمام اين ذخاير براى آدمى در زمين ذخيره شده تا در وقت نياز از آنها استخراج كند و استفاده نمايد؟

آنگاه مردم نتوانستند مطابق حرص و طمع خود به پيش از آنكه بايد، دست يابند و چاره‌انديشى و تلاششان براى ساختن جواهرات ثمر نداد [و به دانش كيميا دست نيافتند]؛ زيرا اگر با حرص، طمع و تلاش خود موفق گردند، بى‌ترديد به طور گسترده ساخته و استخراج خواهند كرد و همه جا از آنها پر مى‌شود. طلا و نقره آنقدر افزايش مى‌يابد كه ارزش آنها نزد مردم، سخت كاسته مى‌شود و از چشم مردم مى‌افتند. بدين ترتيب نقش اساسى و فايده آنها در خريد و فروش و ديگر معاملات‌