شگفتي‌هاى آفرينش (ترجمه توحيد مفضل) - ميرزايي، نجفعلي - الصفحة ١٢٠ - شناخت زمانها و فصول از طريق حركت خورشيد

در «پاييز» هوا صاف مى‌شود. بيماريها مرتفع مى‌گردند. بدنها سالم مى‌شوند. شب به درازا مى‌كشد و مى‌توان در اين فرصت كارهايى كرد. هوا معتدل مى‌شود. نيز مصالح و حكمتهاى ديگرى هست كه ذكر آنها سخن را به درازا مى‌كشاند.

[شناخت زمانها و فصول از طريق حركت خورشيد]

اينك در حركت خورشيد در برجهاى دوازده‌گانه براى گردش سال و تدابير نهفته در آن بينديش. اين گشتن خورشيد باعث پديدار شدن فصول «زمستان، تابستان، بهار و پاييز» مى‌گردد. با اين گردش خورشيد، غلات و ميوه‌ها مى‌رسند [و مصرف مى‌شوند] و به پايان خود مى‌رسند و بايد از نو، رشد و نمو كنند. نمى‌نگرى كه يك سال به قدر حركت و سير خورشيد از «حمل» تا «حمل» است؟ و از هنگام آفرينش جهان هستى تاكنون همين سال و ماه و ... وسيله سنجش زمان است و مردم با آن، عمر و گذشت زمان، وقت پرداخت و دريافت ديون و ديگر اجازات و معاملات و امور ديگر را تنظيم و حساب مى‌كنند و با حركت دورانى خورشيد سال كامل مى‌شود و محاسبه زمان درست مى‌گردد.

بنگر كه چه تدبيرى در طلوع و شروق آن بر جهان نهفته است؟ اگر مشرق و مطلع خورشيد در يك جا بود، شعاع و منفعت آن به ديگر جهات نمى‌رسيد؛ زيرا كوهها و ديواره‌ها باعث پوشش نور آن مى‌شدند. پس تقدير چنان گشت كه در آغاز روز از مشرق طلوع كند و بر هر چه از جانب مغرب با آن روبرو شود بتابد. آنگاه [نور آن‌] در گردش باشد و همه جهات را بپوشاند و مغرب شود. و بر آنچه كه در آغاز روز نتابيده بتابد تا هيچ بخشى از زمين از نصيب و فايده نور خورشيد محروم‌