شگفتي‌هاى آفرينش (ترجمه توحيد مفضل) - ميرزايي، نجفعلي - الصفحة ١١٩ - حكمت و سود فصلهاى چهارگانه سال

كه همواره كار كنند و بدن آنان از كار بيفتد. بسيارى از مردم اگر شب فرا نرسد و تاريكى بر اينان حاكم نگردد به خاطر حرص و آز و جمع و ذخيره مال هيچ آرام و قرار نداشتند.

همچنين زمين از تابش هميشگى آفتاب تفتيده مى‌شد و تمام جانداران اعم از گياه و حيوان از حرارت زياد نابود مى‌شدند. پس خداوند حكيم چنان تدبير انديشيده كه زمانى برآيد و وقتى ديگر پنهان شود تا مانند چراغى باشد كه اهل خانه براى كارى بر مى‌افروزند و براى آرامش خاموش مى‌گردانند. [با اين طلوع و غروب‌] نور و ظلمت كه ضدّ يك ديگرند چنان در اطاعت‌اند كه صلاح و قوام جهان را با هم تأمين مى‌كنند.

[حكمت و سود فصلهاى چهارگانه سال‌]

آنگاه در بلند و پست بودن خورشيد براى بر پاى گشتن اين چهار زمان از سال و اسرار و مصالح نهفته در آنها انديشه كن. در «زمستان» حرارت [و ثمر دهى‌] به درون درخت باز مى‌گردد از آنها ميوه پديد مى‌آيد. هوا متراكم مى‌گردد و از اين تراكم و فشار هوا و ابر و باران به هم مى‌رسد. بدن حيوان سخت و قوى مى‌گردد.

در «بهاران» همان مواد و حرارت [كه در درخت و گياه نهفته بود] حركت مى‌كند و موادى را كه در زمستان ساخته و متولد شده است پيدا مى‌سازد. گياه مى‌رويد و درختان شكوفه مى‌كنند. حيوانات نيز براى توليد نسل و جفتگيرى در هيجان مى‌افتند.

در «تابستان» هوا سخت گرم مى‌شود و ميوه‌ها مى‌رسند، مواد زايد بدنها ترشح مى‌كنند. روى زمين مى‌خشكد و براى ساخت و ساز و كار آماده مى‌گردد.