مثنوى بلند عشق (پژوهشى در صدور و محتواى زيارت جامعه كبيره) - يدالله پور، بهروز - الصفحة ١٨
تأثيرپذيرى زيارت كننده از زيارت شونده اصلى علمى و منطقى و ثابت شده است كه بسيارى از بزرگان انديشه دينى و عرفانى بر آن استدلال كردهاند.
امام فخر رازى پس از بيان سه مقدمه در اثبات تأثيرپذيرى زائر و رابطه ميان دو روح زيارت كننده و زيارت شونده چنين نتيجه مىگيرد:
«وقتى زائر نزد قبر كسى كه داراى روح توانا و نفس كامل و تأثيرگذار مىرود و بر قبر او مدتى مىايستد، روح زائر با روح ميت ارتباط برقرار كرده، آن دو روح يكديگر را ملاقات نموده مثل دو آينه متقابل مىباشند كه شعاع و نور از هر كدام به ديگرى سرايت مىكند و علوم و اخلاق و معارف هر كدام به ديگرى سرايت مىكند بدين جهت زيارت قبور هم براى زائر مفيد است و هم براى زيارت شده»[١].
زيارت يك ملاقات دو جانبه است و همانطور كه گفته آمد هنگامى كه انسانى به زيارت اباعبداللَّه عليه السلام يا هر يك از اولياء الهى مىشتابد اين ارتباط روحى برقرار مىشود، چنان كه در اذن دخول خوانده مىشود: «أشهد أنك تشهد مقامى و تسمع كلامى و ترد سلامى»[٢]. و چه لذتى بيشتر از آن كه انسان احساس مىكند در محضر بزرگى از اولياء معصوم الهى قرار دارد او نگاهش مىكند و به سخنانش گوش مىدهد و پاسخ مىگويد اين لحظه بسيار ارزشمند و دوستداشتنى است كه انسان را متحول مىكند.
تربيت زيارت، تربيتى از نوع القاء است. وقتى در حوزه زيارت قرار
[١] - المطالب العاليه من العلم الالهى، امام فخر رازى، ج ٧، ص ٢٧٦، به نقل از فلسفه زيارت، ص ٦٣.
[٢] - مفاتيح الجنان، زيارتنامه امام رضا عليه السلام.